8 phút đọc
Thời tiết chuyển biến thất thường tại TP.HCM và các vùng lân cận với những đợt nắng nóng gay gắt xen kẽ mưa giông đang khiến nguy cơ mắc bệnh ở trẻ nhỏ tăng cao. Do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, các bệnh lý ở trẻ rất dễ diễn tiến nhanh. Phụ huynh cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm để đưa con đi khám kịp thời, đồng thời tránh những sai lầm phổ biến khi tự chăm sóc tại nhà.
Khuyến cáo từ chuyên mục Sức khỏe & Dinh dưỡng NsN: Các thông tin trong bài viết dưới đây được tổng hợp từ chia sẻ của các bác sĩ chuyên khoa thuộc Bệnh viện Nhi đồng 2 nhằm mục đích tham khảo. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý chẩn đoán hoặc tự ý điều trị cho trẻ tại nhà mà không có chỉ định từ nhân viên y tế.
Nhận diện các nhóm bệnh dễ gia tăng khi thời tiết thay đổi
Theo BS.CK2 Lê Thị Thanh Thảo, Phó khoa Hô hấp 1, Bệnh viện Nhi đồng 2, thời tiết nắng mưa thất thường là điều kiện thuận lợi cho các bệnh đường hô hấp phát triển ở trẻ nhỏ. Triệu chứng ban đầu thường gặp là ho, sổ mũi, sốt, khò khè hoặc thở nhanh hơn bình thường. Dù ban đầu bệnh có thể chỉ biểu hiện nhẹ, nhưng một số trường hợp vẫn có nguy cơ chuyển biến nặng rất nhanh.
Bên cạnh bệnh hô hấp, các bệnh truyền nhiễm và tiêu hóa cũng có xu hướng gia tăng mạnh trong giai đoạn này. BS.CK2 Nguyễn Diệu Vinh, Phó trưởng khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện Nhi đồng 2, phân tích rằng lượng nước mưa ứ đọng trong lu, vại hay các vật dụng phế thải quanh nhà là môi trường lý tưởng cho muỗi vằn sinh sản, làm tăng nguy cơ sốt xuất huyết. Trong khi đó, bệnh tay chân miệng có xu hướng lây lan mạnh thông qua tiếp xúc và đường tiêu hóa khi trẻ bắt đầu đi học trở lại.
Nhiều phụ huynh đưa trẻ đến khám và điều trị tại Bệnh viện Nhi đồng 2 khi thời tiết giao mùa. Ảnh: Thanh Tùng
Thời tiết nóng ẩm cũng khiến thức ăn dễ bị ôi thiu, dẫn đến nguy cơ trẻ bị tiêu chảy cấp hoặc ngộ độc thực phẩm. Đồng thời, sự gia tăng của mồ hôi và độ ẩm không khí cũng là nguyên nhân khiến trẻ dễ mắc các bệnh lý về da như rôm sảy, viêm da, nấm da hay hăm tã.
Các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay
Để bảo vệ trẻ trước các biến chứng nguy hiểm, phụ huynh cần chủ động theo dõi sát sao và nhận biết kịp thời các triệu chứng chuyển nặng sau:
Dấu hiệu suy hô hấp
Phụ huynh cần biết cách đếm nhịp thở của trẻ trong vòng một phút khi trẻ nằm yên, không khóc và không sốt. Trẻ được xác định là thở nhanh khi đạt các mốc sau:
- Trẻ dưới 2 tháng tuổi: Nhịp thở từ 60 lần một phút trở lên.
- Trẻ từ 2 – 11 tháng tuổi: Nhịp thở từ 50 lần một phút trở lên.
- Trẻ từ 1 – 5 tuổi: Nhịp thở từ 40 lần một phút trở lên.
Bên cạnh thở nhanh, nếu trẻ xuất hiện các biểu hiện như thở co lõm lồng ngực, thở khò khè, thở rên, phập phồng cánh mũi hoặc có dấu hiệu tím tái ở môi và các đầu ngón tay, phụ huynh cần lập tức đưa trẻ đến cơ sở y tế.
Dấu hiệu cảnh báo sốt xuất huyết chuyển nặng
Trẻ mắc sốt xuất huyết cần được đưa đi khám ngay nếu có các biểu hiện:
- Sốt cao liên tục (đặc biệt là trên 39 độ C) không đáp ứng với thuốc hạ sốt đúng liều, hoặc sốt kéo dài trên 2 – 3 ngày.
- Các dấu hiệu xuất huyết: Chảy máu cam, chảy máu chân răng, nôn ra máu, đi ngoài ra phân đen hoặc xuất hiện nhiều chấm xuất huyết dưới da.
- Trẻ đau bụng dữ dội, đặc biệt là ở vùng hạ sườn phải.
- Cơ thể lừ đừ, mệt mỏi, tay chân lạnh ẩm, vã mồ hôi.
Dấu hiệu cảnh báo bệnh tay chân miệng biến chứng
Đối với bệnh tay chân miệng, tình trạng giật mình chới với là một trong những dấu hiệu cảnh báo biến chứng thần kinh cực kỳ nguy hiểm. Phụ huynh cần chú ý nếu trẻ giật mình nhiều lần, đặc biệt là khi bắt đầu thiu thiu ngủ hoặc ngay cả khi đang chơi đùa. Nếu trẻ giật mình trên 2 lần trong vòng 30 phút, cần đưa trẻ đi khám ngay.
Ngoài ra, các biểu hiện khác như trẻ lơ mơ, khó đánh thức, co giật, nôn mửa liên tục, không thể ăn uống hoặc bỏ bú cũng là những tình huống khẩn cấp cần được can thiệp y tế ngay lập tức.
Những sai lầm cần tránh và nguyên tắc chăm sóc dinh dưỡng cho trẻ bệnh
Các bác sĩ tại Bệnh viện Nhi đồng 2 khuyến cáo phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh điều trị cho trẻ khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Việc lạm dụng kháng sinh không những không có hiệu quả đối với các bệnh do virus mà còn làm tăng nguy cơ kháng thuốc, gây rối loạn hệ vi sinh đường ruột dẫn đến tiêu chảy, giảm hấp thu dinh dưỡng và tăng tác dụng phụ không mong muốn.
Bên cạnh đó, cha mẹ cũng không được tự ý cho trẻ dùng thuốc ho hoặc tự ý thay đổi liều lượng thuốc hạ sốt không đúng theo cân nặng của trẻ. Khi trẻ đang sốt cao, tuyệt đối không áp dụng các biện pháp chườm lạnh hoặc tắm nước lạnh để hạ nhiệt vì có thể gây nguy hiểm cho trẻ.
Về chế độ dinh dưỡng khi trẻ bị ốm, phụ huynh nên áp dụng các nguyên tắc sau:
- Chia nhỏ khẩu phần ăn thành nhiều bữa trong ngày để trẻ dễ hấp thu.
- Ưu tiên các món ăn mềm, loãng và dễ tiêu hóa như cháo hoặc súp.
- Đối với trẻ vẫn đang bú mẹ, cần tiếp tục duy trì và có thể tăng số lần bú để bổ sung thêm nước cũng như chất dinh dưỡng.
- Khi trẻ bắt đầu hồi phục, phụ huynh có thể bổ sung thêm một bữa ăn mỗi ngày, duy trì liên tục trong 1 – 2 tuần để giúp trẻ nhanh chóng phục hồi thể trạng và lấy lại cân nặng.
Chủ động phòng bệnh bằng các biện pháp giữ vệ sinh đúng cách
Để bảo vệ sức khỏe cho trẻ trước sự thất thường của thời tiết, phụ huynh cần thực hiện tốt các biện pháp phòng ngừa sau:
- Giữ môi trường sống sạch sẽ, thông thoáng, hạn chế tối đa khói thuốc lá, bụi bẩn và nấm mốc trong nhà.
- Tạo thói quen rửa tay thường xuyên cho trẻ bằng xà phòng, đặc biệt là trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
- Chủ động dọn dẹp các vật dụng phế thải chứa nước đọng xung quanh nhà để diệt lăng quăng; cho trẻ mặc quần áo dài tay và luôn ngủ mùng (kể cả ban ngày) để phòng ngừa sốt xuất huyết.
- Đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm trong khâu chế biến và bảo quản thức ăn; khuyến khích trẻ uống đủ nước và ăn uống đa dạng chất dinh dưỡng.
- Đưa trẻ đi tiêm chủng đầy đủ và đúng lịch, đặc biệt là các loại vaccine phòng bệnh được khuyến cáo như vaccine cúm và phế cầu.
- Nếu gia đình sử dụng máy lạnh, nên duy trì nhiệt độ phòng ở mức phù hợp. Không để trẻ ngồi trực tiếp trước luồng gió lạnh, đặc biệt là khi trẻ vừa từ ngoài trời nắng hoặc mưa trở về. Khi trẻ bị dính nước mưa, cần nhanh chóng lau khô người và thay quần áo sạch cho trẻ sớm.
Kết luận
Sự thay đổi thất thường của thời tiết luôn tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe của trẻ nhỏ. Dù các biến động khí hậu là điều khó tránh khỏi, nhưng sự chủ động trong phòng ngừa, theo dõi sát sao các dấu hiệu chuyển nặng và tuân thủ các nguyên tắc y khoa của phụ huynh chính là chìa khóa vàng giúp trẻ vượt qua mùa dịch bệnh an toàn. Hãy luôn tham khảo ý kiến của các bác sĩ chuyên khoa tại các cơ sở y tế uy tín thay vì tự ý điều trị dựa trên các kinh nghiệm chưa được kiểm chứng.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
