7 phút đọc
Ngày 26/8 vừa qua, một trận thảm họa thiên tai kinh hoàng đã xảy ra tại miền trung Nepal khi một khối băng lớn ở vùng Himalaya đổ sụp. Sự cố này đã đẩy một lượng nước khổng lồ kèm theo đá, băng và bùn đất tràn xuống hệ thống sông ngòi, gây ra trận lũ quét kinh hoàng tàn phá diện rộng. Dòng lũ hung hãn nhanh chóng quét qua nhiều khu dân cư, san phẳng nhà cửa, cầu đường và phá hủy hàng loạt công trình thủy điện trên đường di chuyển. Giữa khung cảnh hoang tàn đổ nát tại huyện Nuwakot thuộc tỉnh Bagmati, hình ảnh một ngôi nhà hai tầng sơn màu xanh vẫn kiên cường đứng vững trước dòng nước xiết đã thu hút sự chú ý lớn. Ngôi nhà này không chỉ là một công trình kiến trúc vững chãi mà còn là chiếc phao cứu sinh vĩ đại, bảo vệ an toàn cho cả một gia đình đang mắc kẹt trên ban công.
Kết cấu bê tông cốt thép: ‘Tấm khiên’ bảo vệ ngôi nhà trước dòng lũ dữ
Theo các thông tin ghi nhận tại hiện trường thảm họa ở huyện Nuwakot, khi dòng lũ bùn đá cuồn cuộn đổ về, nước chảy xiết bao vây cả hai phía của ngôi nhà sơn xanh, cắt đứt hoàn toàn mọi lối thoát của các thành viên trong gia đình. Đứng trên ban công tầng hai, họ chỉ biết bất lực chứng kiến những công trình kiên cố xung quanh lần lượt bị dòng nước bẻ gãy, đổ sụp và cuốn trôi trong chớp mắt. Tuy nhiên, căn nhà của họ vẫn trụ vững một cách kỳ diệu qua nhiều giờ đồng hồ cho đến khi nước rút hẳn, bảo toàn mạng sống cho tất cả những người bên trong.
Lý giải về nguyên nhân giúp công trình này vượt qua được sức tàn phá khủng khiếp của thiên tai, tài khoản chuyên trang kiến trúc Architecture Presentation trên nền tảng mạng xã hội X nhận định rằng bộ khung bê tông cốt thép chính là yếu tố cốt lõi cứu sống cả gia đình. Khác với những công trình xây dựng thông thường, ngôi nhà này sở hữu hệ thống cột, dầm và móng được liên kết chặt chẽ với nhau bằng thép liên tục, tạo thành một khối thống nhất vô cùng vững chắc. Khi dòng lũ mang theo đất đá đập mạnh vào tường nhà, lực tác động thay vì dồn cục bộ vào một mảng tường đơn lẻ dễ gây đổ vỡ, đã được truyền dẫn một cách khoa học qua hệ thống dầm, cột rồi phân tán đều xuống phần móng cắm sâu dưới lòng đất.
Hệ thống cột, dầm và móng được nối với nhau bằng thép liên tục, tạo thành khối thống nhất. Khi dòng lũ đập vào tường, lực tác động truyền qua dầm, cột rồi xuống móng thay vì dồn vào một mảng tường đơn lẻ.
Giả thuyết kỹ thuật này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu thực tế trước đây về thiệt hại do lũ bùn đá gây ra. Vào năm 2012, một nhóm các nhà khoa học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc đã tiến hành khảo sát chi tiết 8 công trình xây dựng sau thảm họa lũ quét nghiêm trọng tại Chu Khúc, tỉnh Cam Túc. Kết quả nghiên cứu được công bố trên tạp chí chuyên ngành Natural Hazards and Earth System Sciences khẳng định rằng, những ngôi nhà có kết cấu khung bê tông cốt thép sở hữu khả năng chịu đựng lực va đập lớn hơn đáng kể so với nhà xây bằng gạch hoặc bê tông không trang bị hệ khung tương đương.
Vị thế địa hình và thiết kế hình dáng giúp giảm thiểu áp lực dòng chảy
Bên cạnh yếu tố vật liệu và kỹ thuật xây dựng cốt lõi, nghiên cứu khảo sát tại Chu Khúc cũng chỉ ra rằng mức độ tàn phá đối với nhà cửa khi gặp lũ quét còn phụ thuộc rất lớn vào các yếu tố ngoại cảnh bao gồm:
- Tốc độ và độ sâu của dòng chảy lũ.
- Hướng xây dựng của ngôi nhà so với hướng dòng chảy.
- Hình dáng tổng thể và kết cấu hình học của công trình.
Đối chiếu với trường hợp thực tế tại Nepal, các phân tích hình ảnh cho thấy ngôi nhà hai tầng sơn xanh đã may mắn sở hữu một vị trí địa lý tương đối thuận lợi. Công trình này nằm lệch hẳn ra khỏi luồng chảy chính của dòng lũ quét và tọa lạc ở một vị trí có nền đất cao hơn so với khu vực xung quanh. Chính yếu tố vị trí cao ráo này đã giúp hệ thống móng của ngôi nhà tránh được sự va đập trực tiếp từ những tảng đá lớn – vốn là những tác nhân nguy hiểm thường di chuyển và lăn ở những vùng nước sâu nhất, có vận tốc chảy xiết nhất của dòng lũ.
Ngoài ra, hình dáng kiến trúc nhỏ gọn của ngôi nhà cũng đóng vai trò quan trọng trong việc rẽ nước. Khi dòng nước lũ tiếp cận công trình, thiết kế này giúp dòng chảy dễ dàng bị tách sang hai bên hông nhà, từ đó giảm thiểu tối đa áp lực trực diện dồn vào mặt tiền của ngôi nhà. Đặc biệt, trong những đợt nước đầu tiên tràn qua, một lượng bùn đất đã nhanh chóng tích tụ xung quanh chân nhà. Quá trình bồi đắp tự nhiên này vô tình tạo nên một bờ dốc thoải vững chắc quanh móng, hoạt động như một con đê bao giúp đẩy các đợt sóng lũ tiếp theo vòng qua công trình thay vì đâm thẳng vào chân móng, bảo vệ tối đa tính toàn vẹn của kết cấu dưới lòng đất.
Những ẩn số chưa được giải đáp sau thảm họa lũ quét
Dù câu chuyện về ngôi nhà hai tầng màu xanh tại huyện Nuwakot đứng vững trong lũ quét đã trở thành một minh chứng sống động cho vai trò của kỹ thuật xây dựng bền vững, vẫn còn nhiều khía cạnh chưa được làm rõ. Hiện tại, các nguồn tin từ NDTV và Indian Express chưa cung cấp thông tin chi tiết về bản vẽ thiết kế kỹ thuật cụ thể của công trình này, cũng như danh tính của kiến trúc sư hay đơn vị thi công. Thêm vào đó, mức độ tổn hại thực tế bên trong của hệ thống móng và bộ khung bê tông cốt thép sau khi chịu áp lực lớn từ dòng lũ bùn đá vẫn cần được đánh giá chuyên sâu để biết liệu ngôi nhà có thể tiếp tục sử dụng an toàn lâu dài hay không. Cuộc sống hiện tại và quá trình khắc phục hậu quả thiên tai của gia đình may mắn thoát nạn này cũng là những điều chưa được thông tin chi tiết.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
