7 phút đọc
Cảnh báo sức khỏe: Thông tin trong bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo, giúp nâng cao kiến thức phòng ngừa tai nạn thương tích ở trẻ nhỏ. Bài viết không thay thế cho việc chẩn đoán, điều trị hoặc các chỉ định y khoa chuyên nghiệp. Khi trẻ có dấu hiệu hóc dị vật, cần đưa ngay đến cơ sở y tế gần nhất, tuyệt đối không tự xử lý tại nhà bằng các biện pháp can thiệp chưa được kiểm chứng.
Mới đây, một bệnh nhi 7 tháng tuổi tại TP.HCM đã phải nhập viện trong tình trạng suy hô hấp tiến triển nặng, phải hỗ trợ thở máy thông số cao do hóc xương lươn. Nhờ sự phối hợp khẩn cấp và nhịp nhàng giữa ê-kíp bác sĩ của hai bệnh viện nhi khoa hàng đầu, các dị vật sắc nhọn đã được loại bỏ thành công, cứu trẻ khỏi nguy cơ biến chứng đe dọa tính mạng.
Ca phối hợp khẩn cấp giữa hai bệnh viện nhi tuyến đầu tại TP.HCM
Theo thông tin từ BS.CK1 Lại Lê Hưng, Khoa Hô hấp 1, Bệnh viện Nhi đồng 2 (TP.HCM), đơn vị này vừa tiếp nhận yêu cầu hỗ trợ khẩn cấp từ Bệnh viện Nhi đồng Thành phố. Bệnh nhi là một bé trai 7 tháng tuổi, nhập viện trong tình trạng suy hô hấp chuyển biến xấu, phải duy trì thở máy thông số cao do có dị vật nằm sâu trong đường thở.
Trước đó khoảng một tuần, gia đình cho bé ăn cháo lươn. Dù người nhà đã cẩn thận gỡ xương nhưng vẫn bỏ sót một số mảnh nhỏ. Ngay sau khi ăn, bé có biểu hiện ho sặc sụa và tím tái. Trong cơn hoảng loạn, người thân đã dùng tay móc họng và vỗ lưng trẻ với hy vọng lấy được dị vật ra ngoài nhưng không mang lại kết quả. Trẻ sau đó được đưa đi khám và điều trị tại một phòng khám tư nhân. Tuy nhiên, tình trạng ho và khò khè của bé không thuyên giảm mà ngày càng tăng nặng, buộc gia đình phải chuyển bé đến Bệnh viện Nhi đồng Thành phố.
Tại Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, các bác sĩ đã tiến hành nội soi nhưng do tính chất phức tạp của ca bệnh nên không thể lấy hết toàn bộ dị vật. Trước tình hình khẩn cấp, Bệnh viện Nhi đồng 2 đã nhanh chóng cử một ê-kíp nội soi hô hấp mang theo các thiết bị chuyên dụng sang phối hợp can thiệp.
Độ khó của ca can thiệp và những biến chứng nguy hiểm từ dị vật sắc nhọn
Đại diện ê-kíp can thiệp cho biết, ca nội soi gặp rất nhiều khó khăn và thách thức do bệnh nhi còn quá nhỏ (chỉ mới 7 tháng tuổi), đường thở rất hẹp. Thêm vào đó, do dị vật tồn tại nhiều ngày nên đường thở của trẻ đã bị viêm nhiễm nặng, tiết ra nhiều dịch. Đáng ngại hơn, 3 mảnh xương lươn với đặc tính sắc nhọn đã găm và bám rất chặt vào nhiều vị trí khác nhau trong lòng phế quản.
“Chỉ cần thao tác mạnh tay một chút, các mảnh xương sắc nhọn này có thể làm rách đường thở của trẻ. Ngược lại, nếu không gắp ra hết, tình trạng viêm nhiễm và suy hô hấp của bệnh nhi chắc chắn sẽ tiếp tục tiến triển nặng hơn, đe dọa trực tiếp đến tính mạng”, BS.CK1 Lại Lê Hưng chia sẻ về áp lực trong phòng mổ.
Để giải quyết tình trạng này, các bác sĩ đã phải kiên trì làm sạch đường thở, hút bớt dịch tiết, sau đó tỉ mỉ tìm kiếm từng mảnh xương để gỡ ra. Kết quả kiểm tra ghi nhận một mảnh xương nằm ở nhánh phế quản bên phải, một mảnh ở phế quản bên trái và mảnh còn lại nằm ở vị trí sâu hơn. Do các mảnh xương nhỏ, trơn nhưng lại có cạnh sắc nhọn bám chặt vào niêm mạc phế quản, ê-kíp phải kiểm soát cực kỳ chính xác từng thao tác nhỏ nhằm tránh làm vỡ xương hoặc vô tình đẩy dị vật vào sâu hơn trong đường thở.
Phân tích sâu hơn về mức độ nguy hiểm của tai nạn này, BS.CK2 Nguyễn Hoàng Phong, Trưởng khoa Hô hấp 1, Bệnh viện Nhi đồng 2, cảnh báo rằng dị vật đường thở – đặc biệt là các vật sắc nhọn như xương cá hay xương lươn – tiềm ẩn nguy cơ gây ra các biến chứng cực kỳ nghiêm trọng. Xương lươn tuy nhỏ và trơn nhưng cấu tạo lại có các cạnh và gai sắc nhọn. Khi xâm nhập vào đường thở, các gai này dễ dàng cắm sâu vào thành phế quản, gây trầy xước, chảy máu hoặc thậm chí rách đường thở.
Nếu không được phát hiện kịp thời hoặc bị bỏ sót lâu ngày, các dị vật này sẽ dẫn đến tình trạng nhiễm trùng nghiêm trọng, hình thành áp xe phổi, hoại tử nhu mô phổi, thậm chí gây thủng đường thở dẫn đến viêm trung thất – một biến chứng có tỷ lệ tử vong rất cao.
Khuyến cáo từ chuyên gia: Cách phòng ngừa và xử trí đúng khi trẻ bị hóc dị vật
Trẻ em trong độ tuổi mới tập ăn dặm là nhóm đối tượng có nguy cơ hóc, sặc dị vật rất cao. Nguyên nhân là do ở giai đoạn này, phản xạ nhai nuốt của trẻ vẫn chưa hoàn thiện, đồng thời các phản xạ bảo vệ đường thở tự nhiên cũng chưa hoạt động hiệu quả như người lớn. Nhằm đảm bảo an toàn cho trẻ trong quá trình ăn dặm, các chuyên gia y tế khuyến cáo phụ huynh cần đặc biệt lưu ý những nguyên tắc sau:
- Chế biến thức ăn kỹ lưỡng: Khi nấu các món ăn từ cá, lươn, thịt có xương hoặc các loại thực phẩm có vỏ cứng, người nuôi dưỡng phải lọc cực kỳ kỹ lưỡng. Đối với trẻ nhỏ, nên băm nhuyễn, rây hoặc xay mịn thức ăn để loại bỏ hoàn toàn các mảnh xương nhỏ còn sót lại.
- Không tự ý dùng tay móc họng trẻ: Đây là sai lầm phổ biến nhất của các bậc phụ huynh khi thấy con bị sặc. Việc dùng ngón tay móc họng không những không lấy được dị vật mà vô tình còn đẩy vật ngoại lai đi sâu hơn vào đường thở, hoặc gây trầy xước, phù nề vùng họng, làm tăng mức độ nghẹt thở của trẻ.
- Đưa trẻ đi cấp cứu ngay lập tức: Khi phát hiện trẻ đột ngột có các biểu hiện như ho sặc sụa, tím tái môi và mặt, hoặc khó thở sau khi ăn, phụ huynh cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và xử trí kịp thời.
Những điều y học chưa thể xác định rõ trong ca bệnh này
Mặc dù ca nội soi đã gắp thành công cả 3 mảnh xương lươn ra ngoài, cứu bệnh nhi qua cơn nguy kịch, song thông tin từ nguồn bệnh viện chưa cho biết rõ về thời gian phục hồi hoàn toàn chức năng hô hấp của bé. Ngoài ra, mức độ tổn thương thực thể (như trầy xước, viêm nhiễm tại chỗ phế quản bị găm xương) có để lại di chứng hẹp đường thở thứ phát hay cần phải tiếp tục điều trị kháng sinh kéo dài hay không vẫn là những yếu tố cần được theo dõi sát sao trong quá trình hậu phẫu.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
