8 phút đọc
Tình trạng cholesterol cao thường được ví như một “kẻ sát nhân thầm lặng” vì hầu như không gây ra triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Tuy nhiên, đối với những người có mức LDL cholesterol (cholesterol xấu) tăng quá cao, đặc biệt là nhóm đối tượng mắc chứng tăng cholesterol máu gia đình mang tính di truyền, chất béo có thể tích tụ lại dưới da hoặc trong các gân. Quá trình tích tụ này có thể dẫn đến một số biến đổi thể chất có thể quan sát được bằng mắt thường ngay trên bàn tay của người bệnh.
Lưu ý quan trọng từ chuyên mục Sức khỏe & Dinh dưỡng: Các thông tin được cung cấp dưới đây chỉ mang tính chất tham khảo, tổng hợp từ các nguồn tin y tế uy tín và không có giá trị thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa chuyên nghiệp. Bạn đọc tuyệt đối không tự chẩn đoán bệnh dựa trên các biểu hiện bên ngoài mà cần thực hiện xét nghiệm máu theo chỉ định của bác sĩ.
Những thay đổi hình thái ở bàn tay cảnh báo cholesterol tăng cao
Theo các thông tin tổng hợp từ chuyên trang sức khỏe Times of India, sự tích tụ lipid trong cơ thể có thể biểu hiện rõ rệt thông qua cấu trúc da và gân ở vùng bàn tay dưới hai dạng phổ biến sau:
Xuất hiện các nốt hoặc mảng vàng (U vàng – Xanthoma)
Khi lượng cholesterol dư thừa không được chuyển hóa hết, chúng có xu hướng lắng đọng dưới da tạo thành các nốt hoặc mảng màu vàng bất thường. Trong y học, hiện tượng này được gọi là u vàng (xanthoma). Những khối u mỡ nhỏ này thường xuất hiện rõ nhất trên bàn tay, nhưng cũng có thể hình thành ở các vùng da khác như khuỷu tay, đầu gối hoặc xung quanh mắt cá chân.
Cần lưu ý rằng, không phải bất kỳ nốt vàng nào trên da cũng đồng nghĩa với việc bạn đang bị mỡ máu cao. Dù vậy, nếu những thay đổi này xuất hiện mà không rõ nguyên nhân, đặc biệt khi bản thân còn trẻ hoặc gia đình có tiền sử mắc các bệnh liên quan đến cholesterol, việc chủ động đi khám và xét nghiệm lipid máu là vô cùng cần thiết.
Gân bàn tay bị dày lên hoặc nổi rõ bất thường
Một vị trí khác mà cholesterol thường chọn để tích tụ là các sợi gân. Sự lắng đọng chất béo kéo dài sẽ khiến cho vùng gân ở bàn tay dày lên, thậm chí hình thành nên các khối u vàng nhỏ quanh gân. Biểu hiện này thường đặc biệt rõ nét và đáng lưu ý hơn ở những người có chỉ số LDL cholesterol đạt mức cực hạn hoặc đang phải sống chung với hội chứng tăng cholesterol máu gia đình.
Mặc dù vậy, hiện tượng gân dày lên hoặc nổi rõ dưới da cũng có thể là hệ quả của nhiều bệnh lý cơ xương khớp hoặc chấn thương khác. Do đó, việc tự phỏng đoán nguyên nhân chỉ dựa vào mắt nhìn là hoàn toàn thiếu cơ sở khoa học; người bệnh cần được các bác sĩ chuyên khoa đánh giá lâm sàng một cách cẩn thận.
Hiện tượng co rút ngón tay và các dấu hiệu liên đới khác
Bên cạnh các nốt u vàng và sự dày lên của gân, hình dáng các ngón tay cũng là một yếu tố không nên bỏ qua khi đánh giá các nguy cơ sức khỏe tiềm ẩn.
Ngón tay có xu hướng co rút hoặc cong bất thường
Một số trường hợp ghi nhận người bệnh có ngón áp út hoặc ngón út dần dần bị cong gập về phía lòng bàn tay và rất khó để duỗi thẳng ra như bình thường. Đây là triệu chứng điển hình của bệnh co rút Dupuytren – một tình trạng bệnh lý xảy ra khi các mô dưới da ở lòng bàn tay bị dày lên và co rút lại.
Một số nghiên cứu y khoa đã tìm thấy mối liên quan nhất định giữa bệnh co rút Dupuytren và tình trạng cholesterol cao trong máu. Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh rằng đây không phải là một dấu hiệu đặc hiệu để chẩn đoán mỡ máu cao. Sự co rút ngón tay này còn chịu ảnh hưởng lớn từ yếu tố tuổi tác, di truyền và nhiều tác nhân bệnh lý khác. Khi nhận thấy lòng bàn tay xuất hiện các dải mô cứng hoặc ngón tay bắt đầu co lại, người bệnh nên đến các cơ sở y tế để được thăm khám chính xác.
Các biểu hiện cảnh báo khác ngoài bàn tay
Theo báo cáo trên chuyên trang y khoa Medical News Today, sự tích tụ cholesterol kéo dài, đặc biệt là ở những bệnh nhân mắc chứng tăng cholesterol máu gia đình, còn có thể biểu hiện qua các dấu hiệu khác ngoài bàn tay như:
- Xuất hiện một vòng tròn màu trắng hoặc xám bao quanh giác mạc của mắt.
- Các nốt hoặc mảng màu vàng xuất hiện xung quanh vùng mí mắt.
- Sự xuất hiện của các khối u hoặc nốt sần bất thường trên các vùng da khác nhau của cơ thể.
Đặc biệt, đối với những người trẻ tuổi, việc xuất hiện vòng tròn màu trắng hoặc xám quanh giác mạc, đi kèm với tiền sử gia đình có người bị mỡ máu cao hoặc từng gặp biến cố tim mạch sớm, là một dấu hiệu cảnh báo đáng lưu ý cần được kiểm tra sớm.
Khuyến cáo y khoa về việc xét nghiệm tầm soát định kỳ
Một sai lầm rất phổ biến là nhiều người chỉ chủ động đi khám khi cơ thể đã xuất hiện các triệu chứng bất thường rõ rệt ở bàn tay, mắt hay da. Trên thực tế, phần lớn các trường hợp có nồng độ cholesterol trong máu cao vượt ngưỡng an toàn hoàn toàn không biểu hiện bất kỳ triệu chứng lâm sàng nào. Phương pháp duy nhất để xác định chính xác tình trạng này là thông qua xét nghiệm máu.
Các chuyên gia y tế khuyến cáo lộ trình tầm soát cholesterol cụ thể như sau:
- Người trưởng thành khỏe mạnh: Nên thực hiện kiểm tra chỉ số cholesterol định kỳ từ 4 đến 6 năm một lần, ngay cả khi cơ thể hoàn toàn bình thường và không có triệu chứng lâm sàng.
- Nhóm đối tượng có nguy cơ cao: Những người có tiền sử gia đình mắc bệnh cholesterol cao, bệnh tim mạch khởi phát sớm, người mắc bệnh tiểu đường hoặc có các yếu tố nguy cơ tim mạch khác cần thảo luận trực tiếp với bác sĩ để thiết lập thời điểm kiểm tra thích hợp.
Việc thực hiện xét nghiệm bộ chỉ số lipid máu đầy đủ sẽ giúp đo lường chính xác các thành phần bao gồm: LDL, HDL và triglyceride. Từ các chỉ số này, bác sĩ có thể đánh giá chính xác tình trạng mỡ máu cũng như nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch nguy hiểm trong tương lai để đưa ra phác đồ điều trị kịp thời.
Những điều y học hiện đại còn chưa làm rõ
Mặc dù mối liên hệ giữa các dấu hiệu tại bàn tay (như u vàng, gân dày, hay bệnh co rút Dupuytren) và chỉ số cholesterol cao đã được ghi nhận trong một số nghiên cứu lâm sàng, nhưng cơ chế sinh lý bệnh chính xác của một số hiện tượng vẫn chưa được làm sáng tỏ hoàn toàn. Ví dụ, tại sao bệnh co rút Dupuytren lại chỉ xuất hiện ở một nhóm nhỏ bệnh nhân mỡ máu cao mà không phải tất cả, hay những yếu tố di truyền cụ thể nào tương tác trực tiếp khiến cho chất béo tích tụ khu trú ở các gân bàn tay vẫn là những câu hỏi cần thêm nhiều nghiên cứu quy mô lớn hơn để giải đáp. Do đó, việc theo dõi các chỉ số mỡ máu thông qua xét nghiệm lâm sàng vẫn là tiêu chuẩn vàng tối quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe tim mạch.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
