6 phút đọc
Loãng xương là một căn bệnh tiến triển âm thầm, hầu như không gây ra bất kỳ triệu chứng hay cơn đau rõ rệt nào ở giai đoạn đầu. Rất nhiều bệnh nhân chỉ phát hiện ra tình trạng này sau khi gặp phải các biến cố nghiêm trọng như gãy xương do va chạm nhẹ, lún xẹp đốt sống hoặc phát hiện cơ thể bị giảm chiều cao, gù lưng rõ rệt. Các chuyên gia y tế khuyến cáo, người dân không nên chờ đến khi xuất hiện cảm giác đau nhức mới chủ động tầm soát, mà cần dựa trên các yếu tố nguy cơ để tiến hành đo mật độ xương kịp thời.
Phương pháp đo mật độ xương nào được khuyên dùng?
Theo Kỹ thuật viên Vương Hoài Khanh, Đơn vị Cận Lâm sàng, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM – Cơ sở 3, quyết định kiểm tra mật độ xương cần phải căn cứ vào độ tuổi, tiền sử gãy xương, bệnh lý nền và các loại thuốc mà người bệnh đang sử dụng.
Hiện nay, phương pháp đo loãng xương chuẩn xác và phổ biến nhất là hấp thụ tia X năng lượng kép (DXA), được thực hiện tại các vị trí cột sống thắt lưng và khớp háng. Kết quả từ phương pháp DXA giúp bác sĩ đánh giá độ chắc khỏe của khung xương, đồng thời dự báo nguy cơ gãy xương trong tương lai của người bệnh.
Bên cạnh đó, một số thiết bị đo mật độ xương tại vùng gót chân có thể được sử dụng trong các chương trình sàng lọc ban đầu. Tuy nhiên, phương pháp đo ở gót chân chỉ mang tính chất tầm soát và không thể thay thế cho phương pháp chuẩn DXA tại cột sống và khớp háng. Nếu kết quả kiểm tra tại gót chân cho thấy dấu hiệu bất thường, người bệnh vẫn cần thực hiện lại bằng phương pháp DXA tại cơ sở y tế chuyên khoa.
Những ai cần chủ động đo loãng xương định kỳ?
Việc chủ động đo mật độ xương định kỳ được khuyến nghị ngay cả khi một người chưa từng bị đau nhức hay gãy xương, đặc biệt là các nhóm đối tượng sau:
- Phụ nữ sau mãn kinh dưới 65 tuổi: Nên thực hiện kiểm tra sớm nếu thuộc nhóm nhẹ cân, có tiền sử gãy xương trước đó, mãn kinh sớm, thường xuyên hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia hoặc có cha mẹ từng bị gãy cổ xương đùi.
- Nam giới từ 70 tuổi trở lên: Theo một số hướng dẫn chuyên môn, đây là độ tuổi nam giới nên cân nhắc kiểm tra mật độ xương. Đối với nam giới ở độ tuổi trẻ hơn, việc đo loãng xương là cần thiết khi họ có tiền sử gãy xương, thể trạng nhẹ cân, suy giảm nội tiết tố, mắc các bệnh làm yếu xương hoặc phải dùng các loại thuốc gây mất xương kéo dài.
- Người từng gãy xương sau chấn thương nhẹ: Nếu bị gãy các vị trí thường gặp như cổ xương đùi, đốt sống, cổ tay hay đầu trên xương cánh tay chỉ sau một cú ngã hoặc va chạm nhẹ, đó là dấu hiệu cảnh báo loãng xương nghiêm trọng. Ngược lại, những trường hợp gãy xương do lực tác động mạnh như tai nạn giao thông hay ngã từ trên cao không nhất thiết xuất phát từ loãng xương.
Người trẻ tuổi, người dùng thuốc kéo dài và bệnh nhân mạn tính
Không chỉ người cao tuổi, tình trạng loãng xương còn có thể ảnh hưởng đến nhóm người trẻ và người có bệnh lý nền đặc biệt:
- Người dùng thuốc và mắc bệnh mạn tính: Bệnh nhân sử dụng corticoid kéo dài, dùng thuốc điều trị ung thư gây ảnh hưởng đến nội tiết tố, mắc bệnh tuyến giáp, cận giáp, suy thận mạn tính, rối loạn hấp thu đường ruột hoặc mắc các bệnh viêm mạn tính cần được bác sĩ đánh giá để chỉ định thời điểm đo mật độ xương thích hợp.
- Người trẻ tuổi có yếu tố nguy cơ: Người trẻ khỏe mạnh bình thường không cần kiểm tra mật độ xương định kỳ. Tuy nhiên, việc tầm soát vẫn cần thực hiện đối với người trẻ từng bị gãy xương sau cú ngã nhẹ, gãy xương tái diễn nhiều lần, mất kinh kéo dài, rối loạn ăn uống, suy kiệt hoặc phải nằm bất động lâu ngày. Ở người trẻ tuổi, chỉ số mật độ xương thấp chưa đủ để kết luận mắc bệnh; bác sĩ sẽ tiến hành phân tích sâu hơn nhằm tìm kiếm các nguyên nhân thứ phát tiềm ẩn.
Dấu hiệu cảnh báo lâm sàng và lưu ý quan trọng
Nếu nhận thấy các dấu hiệu bất thường dưới đây, người bệnh cần đến bệnh viện để chụp X-quang hoặc thực hiện các chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu, kết hợp đo DXA khi có chỉ định từ bác sĩ:
- Xuất hiện những cơn đau lưng khởi phát đột ngột.
- Chiều cao cơ thể bị suy giảm dần theo thời gian.
- Dáng đi khòm hoặc gù lưng rõ rệt.
Khuyến cáo sức khỏe: Thông tin cung cấp trong bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo, không nhằm mục đích tự chẩn đoán hay điều trị y khoa. Đau lưng hay đau khớp đơn thuần không đồng nghĩa với việc bạn bị loãng xương. Để có chẩn đoán chính xác nhất, người bệnh cần đến các cơ sở y tế chuyên khoa thăm khám và can thiệp kịp thời. Hiện nay, tốc độ tiến triển và mức độ suy giảm mật độ xương cụ thể ở mỗi cá nhân vẫn là yếu tố chưa thể tự dự đoán nếu không qua theo dõi y tế định kỳ. Phác đồ điều trị và dự phòng tối ưu luôn cần được bác sĩ cá nhân hóa dựa trên thể trạng thực tế của từng người bệnh.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
