5 phút đọc
(NsN) – Cỗ máy nặng hơn nửa tấn do kỹ sư Đỗ Minh Tâm chế tạo có khả năng tự di chuyển, điều khiển đường dao cạo mủ cao su với độ chính xác cao. Không chỉ thay thế con người trong môi trường làm việc độc hại lúc rạng sáng, robot này còn cho sản lượng cao su gấp 1,5 lần so với thợ lành nghề nhờ kỹ thuật cạo liền mạch.
Cơ cấu cạo chính xác và công nghệ định vị không cần GPS
Trong quá trình khai thác cao su truyền thống, công nhân thường phải “cạo nhịp” – kéo dao từng đoạn ngắn 2-3 cm rồi lùi lại lấy đà để tránh phạm vào lõi gỗ. Thao tác này khiến vết cắt bị đứt đoạn, làm dập miệng các ống mủ chạy dọc vỏ cây và giảm sản lượng. Robot cạo mủ cao su do kỹ sư Đỗ Minh Tâm (nhà sáng lập Công ty Robot Và Cao su Tân Ý tại Đồng Nai) phát triển đã giải quyết hạn chế này nhờ lực kéo mạnh và ổn định.
Cỗ máy cao hơn 2 mét, nặng hơn 500 kg sử dụng cánh tay hình trụ kẹp chặt thân cây làm điểm tựa, sau đó di chuyển đầu dao theo đường vòng cung để cắt một vết dài liền mạch. Cơ cấu cơ khí và kỹ thuật cạo này đã được đăng ký bảo hộ sáng chế độc quyền. Hệ thống cho phép lưỡi dao bám sát bề mặt vỏ với sai số xác định chỉ khoảng 0,3 mm, giữ khoảng cách cạo cách tầng gỗ từ 1-1,3 mm. Điều này giúp mở tối đa ống mủ mà không làm tổn thương lớp lõi.
Về khả năng di chuyển trong vườn, robot được trang bị cảm biến Lidar để đo khoảng cách và góc quét bằng tia laser. Công nghệ này giúp máy tự hành trong môi trường vườn cây mà không cần GPS, với sai số vị trí chỉ trong khoảng 3 cm. Trong thử nghiệm thực tế tại Tổng Công ty Cao su Đồng Nai trên lô 51 cây, robot thu được lượng mủ cao su hơn gấp rưỡi (150%) so với mức tham chiếu của công nhân.
Giải bài toán môi trường độc hại và chi phí tự động hóa
Công việc cạo mủ cao su thường diễn ra từ 2 đến 5 giờ sáng – thời điểm cây cho nhiều mủ nhất. Người lao động phải làm việc trong điều kiện ẩm ướt, đồi núi trơn trượt, thiếu ánh sáng và nồng độ CO2 cao, dẫn đến các bệnh nghề nghiệp như xanh da, thiếu máu, dị ứng mủ hay bệnh đường hô hấp. Chính vì thế, cạo mủ cao su được xếp vào danh mục công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại và có độ tuổi nghỉ hưu sớm.
Trước đây, các giải pháp tự động hóa trên thị trường chủ yếu là thiết bị gắn cố định vào từng thân cây. Phương án này tiêu tốn nhiều tỷ đồng cho hơn 2.000 máy để thay thế một nhân công, đồng thời công suất thấp và lưỡi dao rung dễ làm dập ống mủ. Robot di chuyển của Tân Ý khắc phục được nhược điểm chi phí này khi có thể tự di chuyển vận hành giữa nhiều gốc cây.
Hiện tại, giá mỗi robot là 420 triệu đồng. Với phương án vận hành tổ chức đội 10 robot làm việc ca đêm (từ 20h đến 6h sáng hôm sau) cùng 1 nhân viên giám sát xử lý sự cố và thu hoạch mủ vào ban ngày, thời gian hoàn vốn được tính toán khoảng 2,7 năm.
Tiềm năng thương mại hóa và những thách thức phía trước
Mặc dù mang lại sản lượng vượt trội, robot cạo mủ vẫn gặp thách thức về thời gian thao tác. Mỗi chu kỳ cạo của máy hiện mất khoảng 45 giây – chậm hơn so với tốc độ của công nhân. Nhóm phát triển đang tiếp tục cải thiện tốc độ vận hành của robot, hướng tới mục tiêu 20 giây cho một chu kỳ.
Tại chung kết Cuộc thi Sáng kiến Khoa học 2026, giải pháp được chọn vào top 5 Sáng kiến doanh nghiệp xuất sắc nhờ tính thực tiễn cao. Trong bối cảnh lực lượng lao động khai thác cao su đang thiếu hụt trầm trọng (với khoảng 300.000 người tại Việt Nam và 2,5 triệu người trên toàn thế giới), giải pháp tự động hóa được đánh giá mang lại tiềm năng lớn.
blockquote>
“Đây là giải pháp tiềm năng thay đổi toàn diện quy trình khai thác cao su để tạo ra sản lượng 150% hoặc hơn, nhưng cần thời gian để thuyết phục khách hàng chuyển đổi từ quy trình khai thác truyền thống đã kéo dài hàng trăm năm”, kỹ sư Đỗ Minh Tâm cho biết.
Trong thời gian tới, điều cần theo dõi là khả năng thu hút nguồn vốn đầu tư của Tân Ý để mở rộng sản xuất, cũng như kết quả triển khai mô hình thử nghiệm tại các đồn điền cao su quy mô từ 100 hecta trở lên.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
