8 phút đọc
Trong khuôn khổ Hội nghị AI hiện thân Việt Nam diễn ra ngày 2/10 tại Hà Nội, các chuyên gia nhận định làn sóng robot hình người đang có xu hướng gia tăng nhanh chóng. Tuy nhiên, tại thị trường Việt Nam, dòng sản phẩm công nghệ cao này chủ yếu mới chỉ xuất hiện ở các hoạt động mang tính chất trình diễn, nghiên cứu học thuật và phục vụ giáo dục, chưa thực sự tham gia sâu vào đời sống gia đình hay các hoạt động sản xuất nhằm tối ưu hóa năng suất lao động.
Ba giai đoạn tiến hóa và vị trí hiện tại của thị trường Việt Nam
Phát biểu tại sự kiện, ông Lâm Thiện, đại diện đơn vị phân phối robot của hãng AgiBot (Trung Quốc), đã phác thảo bức tranh phát triển của ngành robot hình người qua ba cột mốc chính. Giai đoạn khởi đầu tập trung vào các hoạt động trình diễn, nghiên cứu khoa học và ứng dụng trong giáo dục. Bước sang giai đoạn thứ hai, robot sẽ được tích hợp trực tiếp vào môi trường công nghiệp và logistics – đây cũng là thời kỳ chứng kiến sự tăng trưởng mạnh mẽ nhất của thị trường. Cuối cùng, khi công nghệ đã đạt độ chín muồi hoàn toàn, robot hình người mới chính thức bước vào hỗ trợ các công việc gia đình.
Chiếu theo hệ quy chiếu này, ông Thiện nhận định thị trường Việt Nam hiện vẫn đang dừng chân ở giai đoạn đầu tiên. Các dòng robot hiện diện tại nước ta chủ yếu thực hiện các bài trình diễn kỹ năng vận động cơ bản như đi lại, nhảy múa, biểu diễn võ thuật hoặc đóng vai trò giáo cụ trực quan trong trường học, viện nghiên cứu. Những kịch bản ứng dụng này có yêu cầu kỹ thuật và độ phức tạp thấp hơn nhiều so với việc vận hành robot trong dây chuyền sản xuất hay quản lý kho bãi.
Trái ngược với Việt Nam, thị trường Trung Quốc – khu vực được đánh giá là dẫn đầu thế giới về công nghệ robot hình người – đã thành công tiến vào giai đoạn hai và đang triển khai những bước thử nghiệm ban đầu cho giai đoạn ba.
Đồng quan điểm về xu hướng này, ông Abel Deng, phụ trách khu vực Trung Đông và châu Á – Thái Bình Dương của AgiBot, chỉ ra rằng trí tuệ nhân tạo (AI) đang có sự chuyển dịch mạnh mẽ từ môi trường kỹ thuật số thuần túy sang thế giới vật lý thông qua các thực thể có thể di chuyển và tương tác trực tiếp.
Khách hàng quan tâm đến hiệu quả thực tế hơn thông số kỹ thuật
Từ góc nhìn của một đơn vị phân phối thương mại, ông Lâm Thiện nhấn mạnh một thực tế: “Khách hàng không mua robot, mà mua kết quả”. Điều này có nghĩa là các doanh nghiệp hay người dùng cuối không quá bận tâm đến các thông số kỹ thuật khô khan như số lượng cảm biến, độ phân giải của camera hay số bậc tự do của khớp nối. Thay vào đó, câu hỏi cốt lõi mà họ đặt ra là thiết bị này giúp tăng năng suất lao động thêm bao nhiêu phần trăm hoặc cắt giảm được bao nhiêu chi phí vận hành. “Robot chỉ nên được coi là phương tiện, và kịch bản ứng dụng mới là sản phẩm”, ông Thiện đúc kết.
“Robot chỉ nên được coi là phương tiện, và kịch bản ứng dụng mới là sản phẩm” – Ông Lâm Thiện, nhà phân phối AgiBot tại Việt Nam.
Dù vậy, thị trường robot thế giới đang ghi nhận những bước nhảy vọt đáng chú ý. Dẫn số liệu từ đơn vị nghiên cứu Counterpoint Research, ông Thiện cho biết sản lượng xuất xưởng robot hình người trong nửa đầu năm 2026 đã tăng vọt gần 300%, vượt mốc 22.000 sản phẩm. Đáng chú ý, 5 nhà sản xuất hàng đầu đều đến từ Trung Quốc và chiếm giữ tới 86% thị phần toàn cầu. Trong đó, AgiBot là đơn vị dẫn đầu thị trường với 43,1% sản lượng, xếp trên đối thủ Unitree với 31% thị phần.
Để thúc đẩy cuộc cách mạng này, ông Abel Deng chỉ ra ba động lực cốt lõi:
- Mô hình ngôn ngữ lớn (LLM): Giúp robot nâng cao khả năng hiểu khẩu lệnh của con người và nhận biết môi trường xung quanh một cách chính xác hơn.
- Sự hoàn thiện về phần cứng: Những bước tiến về công nghệ vật liệu, pin dung lượng cao và độ bền của các khớp nối giúp robot trở nên đáng tin cậy hơn khi vận động.
- Vòng lặp dữ liệu: Việc triển khai robot trên diện rộng sẽ thu thập thêm lượng lớn dữ liệu thực tế, từ đó tối ưu hóa việc huấn luyện mô hình AI và mở rộng các kịch bản ứng dụng mới.
Cũng theo ông Abel, có hai hướng phát triển song song cho dòng thiết bị này: một là tập trung vào việc làm cho robot di chuyển ngày càng giống con người để phục vụ nghiên cứu, giáo dục, giải trí; hai là làm cho robot biết cách “làm việc như con người” để đưa thẳng vào môi trường nhà xưởng, sản xuất thực tế.
Tiềm năng và rào cản phát triển tại Việt Nam
Ở góc độ cơ quan quản lý và hoạch định chính sách, ông Đỗ Tiến Thịnh, Phó giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), cho biết khái niệm “AI hiện thân” (embodied AI) không phải là điều quá mới mẻ đối với Việt Nam. Trên thực tế, robot đã từng được đưa vào ứng dụng trong ngành y tế trong thời kỳ dịch bệnh Covid-19 và xuất hiện trong một số thử nghiệm vận hành tại các doanh nghiệp trong nước.
Tuy nhiên, ông Thịnh cũng thẳng thắn thừa nhận tốc độ phát triển của lĩnh vực này tại Việt Nam đang chậm hơn đáng kể nếu đặt lên bàn cân so với các ứng dụng AI thuần số như trợ lý ảo (chatbot) hay các công cụ xây dựng trên nền tảng mô hình ngôn ngữ lớn.
Dù tiến trình còn chậm, Việt Nam hiện đã xây dựng được một hệ thống chính sách tương đối đầy đủ và đồng bộ để hỗ trợ ngành AI cũng như công nghệ robot. Ông Thịnh đánh giá dư địa phát triển của lĩnh vực này tại nước ta là cực kỳ lớn với các cơ hội rõ rệt:
- Ứng dụng trực tiếp vào sản xuất: Robot có thể được triển khai trong các ngành then chốt như lắp ráp điện tử, dệt may, chế biến lương thực thực phẩm, quản lý cảng biển, kho vận và nông nghiệp công nghệ cao để gia tăng năng suất lao động.
- Tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu: Doanh nghiệp Việt Nam có cơ hội đóng góp từ khâu sản xuất linh kiện cơ khí chính xác, chip chuyên dụng cho đến phát triển phần mềm tích hợp, cung cấp dữ liệu huấn luyện và dịch vụ bảo trì, vận hành.
- Thu hút dòng vốn FDI thế hệ mới: Sự sẵn sàng về công nghệ robot sẽ là thỏi nam châm thu hút các tập đoàn công nghệ lớn đến đầu tư xây dựng nhà máy thông minh và thiết lập các trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) tại Việt Nam. Lợi thế về nguồn nhân lực công nghệ thông tin và AI dồi dào của Việt Nam chính là bệ đỡ vững chắc để hiện thực hóa mục tiêu này.
Đâu là những nút thắt cần tiếp tục theo dõi?
Mặc dù tiềm năng ứng dụng robot hình người tại Việt Nam được đánh giá rất cao nhờ lợi thế chính sách và nguồn nhân lực AI sẵn có, lộ trình để đưa các cỗ máy này từ phòng thí nghiệm hay các sân khấu trình diễn vào thực tế nhà xưởng vẫn còn là một dấu hỏi lớn. Hiện tại, giới công nghệ vẫn cần tiếp tục theo dõi xem khi nào các rào cản về chi phí đầu tư ban đầu sẽ được tối ưu hóa để phù hợp với năng lực tài chính của doanh nghiệp Việt Nam. Bên cạnh đó, tốc độ chuyển giao công nghệ từ các đối tác quốc tế và khả năng tự chủ phần mềm tích hợp, dữ liệu huấn luyện của các kỹ sư trong nước cũng là những biến số cốt lõi quyết định thời điểm Việt Nam có thể chính thức bước sang giai đoạn hai của kỷ nguyên AI hiện thân.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
