6 phút đọc
Startup Reflect Orbital tại California (Mỹ) đang chuẩn bị thử nghiệm dịch vụ bán ánh sáng Mặt Trời phản chiếu từ ngoài không gian xuống Trái Đất vào ban đêm. Dự án này không chỉ mở ra khả năng duy trì hoạt động cho các trang trại điện mặt trời sau khi trời tối hay hỗ trợ cứu hộ, mà còn dấy lên nhiều tranh cãi gay gắt về tác động môi trường, nhịp sinh học và pháp lý quốc tế.
Tham vọng thương mại hóa ánh sáng Mặt Trời từ ngoài không gian
Theo thông tin từ Conversation, Reflect Orbital có kế hoạch đặt các tấm gương khổng lồ trên quỹ đạo thấp của Trái Đất (LEO). Bằng cách điều hướng ánh sáng Mặt Trời phản chiếu đến các tọa độ được lựa chọn trên mặt đất, công ty hướng tới việc cung cấp dịch vụ chiếu sáng từ không gian để đáp ứng nhiều mục đích khác nhau.
Các ứng dụng tiềm năng bao gồm:
- Duy trì năng lượng tái tạo: Cung cấp ánh sáng giúp các trang trại quang năng tiếp tục phát điện sau khi Mặt Trời đã lặn.
- Hỗ trợ khẩn cấp: Chiếu sáng các khu vực tìm kiếm và cứu hộ cụ thể trong đêm.
Để hiện thực hóa kế hoạch, thiết bị thử nghiệm đầu tiên là vệ tinh Eärendil-1 dự kiến sẽ phóng vào năm sau, trang bị tấm gương phản xạ kích thước 18 x 18 m. Reflect Orbital đã thỏa thuận với công ty Skyroot Aerospace của Ấn Độ để thực hiện hai chuyến phóng riêng biệt bằng tên lửa Vikram-1 và Vikram-1U đang được phát triển.
Thách thức kỹ thuật: Ánh sáng bị phân tán bởi bầu khí quyển
Mặc dù Reflect Orbital cho rằng công nghệ gương này có thể chiếu sáng chính xác vị trí mục tiêu mà không ảnh hưởng đến vùng xung quanh, các phân tích kỹ thuật lại chỉ ra thực tế phức tạp hơn. Bầu khí quyển Trái Đất sẽ làm chùm sáng bị phân tán thay vì hội tụ theo ranh giới rõ rệt.
Một nghiên cứu khoa học công bố tháng 8 năm ngoái trên tạp chí IOP Science đã mô phỏng hiện tượng này. Khi chùm bức xạ đi qua khí quyển, các phân tử và aerosol phân tán một phần ánh sáng khắp bầu trời. Khi chạm mặt đất, ánh sáng tiếp tục bị phản xạ ngược lên và khuếch tán rộng hơn phạm vi dự định.
Mô hình nghiên cứu với loại gương 54 m mà Reflect Orbital dự kiến dùng trong tương lai cho thấy: Tại vị trí cách chùm sáng 14 km, bầu trời đêm vẫn rực rỡ hơn cả đêm trăng tròn. Ở khoảng cách 34 km, khi nhìn về phía chùm sáng, bầu trời trông vẫn chói hơn ánh trăng rằm.
Thực tế thử nghiệm trên mặt đất cũng ghi nhận phản ứng tiêu cực. Theo The Guardian, ngày 10/10, Reflect Orbital đã đặt dàn đèn pha di động công suất lớn gần thị trấn Lone Pine và khu vực núi Whitney (Sierra Nevada, California) để mô phỏng ánh sáng chiếu từ vệ tinh. Một số người dân địa phương cho biết chùm sáng này rất “chói mắt”.
Tranh cãi pháp lý và nguy cơ tác động tới môi trường
Hồi tháng 7, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) đã cấp phép triển khai vệ tinh Eärendil-1. Tuy nhiên, giấy phép này chỉ giới hạn ở khía cạnh liên lạc vô tuyến (tần số điều khiển và giám sát), hoàn toàn không xem xét tác động quang học.
Đến tháng 8, tổ chức Earthjustice đại diện cho 4 đơn vị đã yêu cầu FCC xem xét lại việc phê duyệt do lo ngại nhiều hệ lụy:
- Tác động hệ sinh thái: Động vật như chim, côn trùng và động vật có vú phụ thuộc vào chu kỳ ngày đêm ổn định để kiếm ăn, trú ẩn và giao phối. Việc làm gián đoạn chu kỳ này có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng.
- Sức khỏe con người: Xáo trộn sự luân phiên ngày đêm làm gián đoạn nhịp sinh học tự nhiên.
- Cản trở thiên văn học: Giới nghiên cứu thiên văn lo ngại hiện tượng này làm trầm trọng thêm tình trạng ô nhiễm ánh sáng, che khuất các ngôi sao và làm gia tăng nguy cơ rác vũ trụ rơi trở lại Trái Đất.
Tuy vậy, FCC từ chối áp dụng các biện pháp bảo vệ thiên văn với lý do lĩnh vực này nằm ngoài phạm vi quản lý của họ. Ngược lại, do sử dụng tên lửa và địa điểm phóng tại Ấn Độ, dự án phải trình Ủy ban Xúc tiến và Ủy quyền Không gian Quốc gia Ấn Độ (IN-SPACe) phê duyệt. Cơ quan này có các quy định khắt khe về an toàn, tác động môi trường và thay đổi khí quyển – những yếu tố mà FCC chưa xử lý.
Điều người dùng và giới quản lý cần theo dõi
Dự án của Reflect Orbital đặt ra một bài toán pháp lý quốc tế chưa có tiền lệ. Nếu một doanh nghiệp Mỹ dùng tên lửa Ấn Độ để phóng vệ tinh và chiếu sáng lãnh thổ của một quốc gia thứ ba, việc họ có cần xin phép chính quyền sở tại hay không vẫn là câu hỏi chưa được giải đáp.
Trọng tâm cần theo dõi trong thời gian tới là đợt phóng thử nghiệm vệ tinh Eärendil-1. Chuyến bay thử sẽ cung cấp các dữ liệu thực tế về độ sáng, mức độ tán xạ trong khí quyển cũng như khả năng kiểm soát chùm sáng phản chiếu. Dù Reflect Orbital cam kết tiếp tục phối hợp với giới thiên văn và các cơ quan quản lý, kết quả thử nghiệm thực tế và quyết định của cơ quan quản lý IN-SPACe sẽ quyết định tương lai của dịch vụ thương mại hóa ánh sáng từ vũ trụ.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
