6 phút đọc
Việc thức giấc ngắn trong đêm là hiện tượng sinh lý bình thường khi cơ thể di chuyển qua lại giữa các chu kỳ ngủ. Mặc dù vậy, nếu bạn liên tục bị tỉnh giấc nhiều lần, trằn trọc mất thời gian dài mới có thể ngủ lại hoặc cảm thấy uể uải, thiếu tỉnh táo vào ban ngày, đây có thể là dấu hiệu cho thấy thói quen sinh hoạt hằng ngày đang làm gián đoạn chất lượng giấc nghỉ ngơi của bạn.
Tác động từ đồ uống có cồn và chất kích thích
Nhiều người có thói quen dùng rượu bia vào buổi tối với suy nghĩ đồ uống này giúp dễ ngủ hơn. Thực tế, rượu bia có tác dụng an thần ban đầu khiến cơ thể nhanh chìm vào giấc ngủ, nhưng lại làm xáo trộn cấu trúc giấc ngủ khi nồng độ cồn trong máu bắt đầu giảm xuống. Điều này khiến nửa sau của đêm dễ bị gián đoạn, ngủ chập chờn và hay tỉnh giấc.
Theo thông tin từ trang Prevention, các loại đồ uống chứa cồn có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến giai đoạn ngủ REM – khoảng thời gian quan trọng giúp cơ thể xử lý cảm xúc và củng cố trí nhớ. Ngoài ra, tác dụng lợi tiểu của rượu bia còn làm tăng lượng nước tiểu, buộc bạn phải thức dậy đi vệ sinh giữa đêm. Do đó, các chuyên gia khuyến cáo không nên sử dụng rượu bia như một phương pháp hỗ trợ giấc ngủ hay thư giãn vào buổi tối.
Bên cạnh rượu bia, caffeine trong cà phê, trà đặc, nước tăng lực và một số loại nước ngọt cũng là tác nhân kích thích hệ thần kinh trung ương. Chất này có thể tồn tại trong cơ thể suốt nhiều giờ tùy thuộc vào cơ địa và khả năng chuyển hóa của từng cá nhân.
Trang Healthline nhận định, việc tiêu thụ caffeine có thể gây khó đi vào giấc ngủ, cản trở việc duy trì giấc ngủ sâu và tăng số lần tỉnh giấc để đi tiểu đêm. Với những người có cơ địa nhạy cảm, việc dùng thức uống chứa caffeine ngay từ đầu giờ chiều cũng đủ để ảnh hưởng tới giấc ngủ buổi tối. Để bảo vệ giấc ngủ, bạn nên ngưng sử dụng caffeine vào chiều muộn hoặc tối, thậm chí sớm hơn nếu nhận thấy bản thân nhạy cảm với chất này.
Ăn quá no sát giờ ngủ và lịch sinh hoạt thiếu ổn định
Dung nạp quá nhiều nước hoặc ăn uống không đúng thời điểm cũng ảnh hưởng trực tiếp đến chu kỳ nghỉ ngơi của cơ thể:
- Uống nhiều nước trước khi đi ngủ: Thói quen này làm gia tăng áp lực lên bàng quang vào ban đêm, đặc biệt ở những người có bàng quang nhạy cảm. Theo Times of India, việc kết hợp uống nhiều nước với các chất có tính lợi tiểu như caffeine hay rượu bia sẽ làm tăng đáng kể nhu cầu tiểu đêm. Khi đã thức giấc đi vệ sinh, nhiều người gặp khó khăn để quay trở lại giấc ngủ do tâm lý lo lắng hoặc tỉnh táo trở lại. Trang Health cũng lưu ý rằng tình trạng tiểu đêm liên tục có thể liên quan đến lượng nước uống, tác dụng phụ của thuốc hoặc các vấn đề sức khỏe khác.
- Bữa tối quá nhiều chất béo hoặc đồ cay nóng: Ăn quá no khiến hệ tiêu hóa phải làm việc liên tục trong lúc cơ thể cần nghỉ ngơi. Nếu nằm xuống ngay sau khi ăn, nguy cơ bị trào ngược dạ dày thực quản sẽ tăng cao, gây ra cảm giác nóng rát ngực, ợ chua và làm đứt đoạn giấc ngủ. Những người có tiền sử trào ngược nên chủ động ăn tối sớm hơn và tránh nằm ngay sau bữa ăn.
- Giờ giấc ngủ không cố định: Việc thay đổi lịch đi ngủ và thức dậy liên tục, thức khuya vào cuối tuần rồi ngủ bù vào sáng hôm sau sẽ làm xáo trộn nhịp sinh học tự nhiên. Ngủ trưa quá lâu hoặc ngủ quá muộn vào ban ngày cũng làm giảm áp lực buồn ngủ ban đêm, làm cho giấc ngủ chập chờn. Các khuyến cáo chỉ ra rằng người trưởng thành nên duy trì thời lượng ngủ từ 7 đến 9 giờ mỗi đêm và cố gắng thức dậy vào một khung giờ cố định.
Các yếu tố y khoa và cảnh báo sức khỏe
Bên cạnh các thói quen sinh hoạt và ăn uống, hiện tượng tỉnh giấc giữa đêm có thể xuất phát từ các nguyên nhân y khoa tiềm ẩn. Các tình trạng như hội chứng ngưng thở khi ngủ, hội chứng chân không yên, trào ngược dạ dày, đau mãn tính, rối loạn lo âu hoặc tác dụng phụ của một số loại thuốc đang sử dụng đều có khả năng làm gián đoạn giấc ngủ của bạn.
Cảnh báo quan trọng: Các thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, hoàn toàn không có mục đích thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Mỗi cá nhân có khả năng chuyển hóa và tình trạng sức khỏe khác nhau, do đó không nên tự chẩn đoán bệnh dựa trên các triệu chứng thói quen.
Nếu tình trạng thức giấc giữa đêm diễn ra thường xuyên, kéo dài và gây ảnh hưởng rõ rệt đến tinh thần cũng như hiệu suất làm việc vào ban ngày, bạn nên đến cơ sở y tế để được khám và tư vấn. Đặc biệt, nếu việc gián đoạn giấc ngủ có đi kèm các dấu hiệu bất thường như ngáy to, thở hổn hển hoặc có các cơn ngưng thở trong lúc ngủ, người bệnh cần sớm tìm đến bác sĩ chuyên khoa để xác định chính xác nguyên nhân và có hướng xử lý phù hợp.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
