6 phút đọc
Giấc ngủ là một quá trình sinh học phức tạp và đóng vai trò quan trọng đối với việc phục hồi sức khỏe. Thực tế, giấc ngủ hàng đêm của chúng ta diễn ra qua nhiều chu kỳ khác nhau. Do đó, việc thỉnh thoảng tỉnh giấc ngắn giữa đêm là hiện tượng hoàn toàn bình thường và ít khi gây ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng giấc ngủ tổng thể. Tuy nhiên, nếu tình trạng này diễn ra thường xuyên, kéo dài và khiến bạn gặp khó khăn trong việc ngủ lại, đây có thể là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang gặp phải những bất ổn về lối sống, tâm lý hoặc các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn.
Thức giấc giữa đêm chưa chắc là dấu hiệu bất thường
Nhiều người thường lo lắng và tự chẩn đoán mình bị mất ngủ ngay khi nhận thấy bản thân bị tỉnh giấc vào ban đêm. Theo các thông tin y khoa từ chuyên trang Healthline, các chu kỳ giấc ngủ liên tục thay đổi trong suốt cả đêm. Việc một người tỉnh giấc vài lần một cách nhanh chóng rồi lập tức ngủ lại là hiện tượng sinh lý bình thường.
Điểm khác biệt quan trọng cần lưu ý là thời gian và tần suất của các lần tỉnh giấc này. Tình trạng đáng lo ngại thực sự là khi bạn thức giấc kéo dài, lặp đi lặp lại nhiều lần trong đêm, hoặc cảm thấy mệt mỏi, buồn ngủ rũ rượi và khó tập trung vào các hoạt động ban ngày sau khi thức dậy.
Xác định nguyên nhân từ căng thẳng và thói quen sinh hoạt
Một trong những thủ phạm phổ biến nhất khiến giấc ngủ bị gián đoạn giữa chừng chính là trạng thái căng thẳng (stress). Khi bạn gặp áp lực trong cuộc sống, cơ thể sẽ kích hoạt trạng thái cảnh giác cao hơn bình thường, điều này trực tiếp cản trở quá trình thư giãn và khiến việc quay trở lại giấc ngủ trở nên vô cùng khó khăn.
Theo phân tích trên trang Health, thói quen suy nghĩ quá nhiều hoặc thường xuyên lo lắng khi nằm trên giường sẽ tạo ra rào cản tâm lý, khiến não bộ không thể chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi cần thiết để đi vào giấc ngủ.
Bên cạnh yếu tố tâm lý, các thói quen sinh hoạt không lành mạnh cũng là nguyên nhân trực tiếp phá hỏng giấc ngủ của bạn, bao gồm:
- Sử dụng các chất kích thích như cà phê, rượu và nicotine gần giờ đi ngủ.
- Ăn uống quá sát giờ ngủ khiến hệ tiêu hóa phải hoạt động quá tải.
- Sử dụng các thiết bị điện tử có màn hình phát sáng trước khi ngủ.
- Môi trường phòng ngủ không đảm bảo (quá ồn ào hoặc quá nhiều ánh sáng).
Lời khuyên từ chuyên gia: Không nên cố ép bản thân ngủ lại
Khi bị thức giấc giữa đêm và không thể ngủ lại, phản ứng tự nhiên của nhiều người là tiếp tục nằm trên giường và cố gắng ép bản thân phải ngủ. Tuy nhiên, theo khuyến cáo từ tổ chức y tế uy tín Mayo Clinic, đây là một phương pháp sai lầm. Nếu sau khoảng 20 phút nằm trên giường mà bạn vẫn tỉnh táo, hãy thực hiện theo các chỉ dẫn sau:
Bạn nên chủ động rời khỏi giường, di chuyển sang một phòng khác và thực hiện các hoạt động thư giãn nhẹ nhàng như đọc sách giấy. Hãy chỉ quay trở lại giường khi cơ thể đã thực sự cảm thấy buồn ngủ trở lại.
Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng khuyên bạn cần tuyệt đối tránh hai hành động sau:
- Không nhìn đồng hồ liên tục: Việc kiểm tra thời gian liên tục chỉ làm gia tăng sự lo lắng và áp lực tâm lý về việc “tại sao mình chưa ngủ được”.
- Tránh xa điện thoại và màn hình điện tử: Ánh sáng phát ra từ màn hình và các nội dung hiển thị trên thiết bị sẽ kích thích hệ thần kinh, khiến não bộ trở nên tỉnh táo và khó đi vào giấc ngủ hơn.
Dấu hiệu cảnh báo sức khỏe và khuyến cáo y tế quan trọng
Việc thỉnh thoảng tỉnh giấc có thể là bình thường, nhưng nếu tình trạng thức giấc giữa đêm đi kèm với cảm giác mệt mỏi kéo dài vào ban ngày, bạn cần phải đặc biệt lưu tâm. Hệ lụy của việc giấc ngủ bị gián đoạn thường xuyên bao gồm tình trạng uể oải, buồn ngủ vào ban ngày, suy giảm khả năng tập trung và ảnh hưởng tiêu cực đến tâm trạng, sự nhạy bén trong công việc.
Trang thông tin sức khỏe Healthline cảnh báo rằng, hiện tượng thức giấc thường xuyên có khả năng là biểu hiện của các hội chứng hoặc bệnh lý tiềm ẩn như:
- Hội chứng ngưng thở khi ngủ.
- Bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD).
- Hội chứng chân không yên.
- Các cơn đau mạn tính hoặc các vấn đề sức khỏe đặc thù khác.
Để hạn chế tình trạng này, bạn nên chủ động xây dựng và duy trì các thói quen tốt như: ngủ và thức dậy vào một khung giờ cố định mỗi ngày, hạn chế tối đa các thức uống chứa caffeine sau buổi trưa, không uống rượu bia gần giờ đi ngủ, đồng thời giữ cho không gian phòng ngủ luôn tối, yên tĩnh và dễ chịu.
Khuyến cáo từ biên tập viên: Không phải mọi vấn đề liên quan đến giấc ngủ đều đồng nghĩa với rối loạn giấc ngủ nghiêm trọng. Tuy nhiên, các thông tin trong bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo, tuyệt đối không thể thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa chuyên nghiệp. Nếu tình trạng thức giấc giữa đêm kéo dài liên tục hoặc gây suy giảm nghiêm trọng chất lượng cuộc sống, người bệnh cần đến gặp bác sĩ chuyên khoa để được thăm khám, tìm ra nguyên nhân gốc rễ, tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc ngủ khi chưa có chỉ định.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
