6 phút đọc
Cuộc đua phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) đang đứng trước một bước ngoặt lớn khi ranh giới giữa tiến bộ công nghệ và an toàn toàn cầu trở thành chủ đề tranh cãi gay gắt giữa Mỹ và Trung Quốc. Trong khi các nhà lãnh đạo công nghệ hàng đầu tại Thung lũng Silicon đồng loạt lên tiếng cảnh báo về nguy cơ siêu trí tuệ vượt kiểm soát và đề xuất các biện pháp “phanh gấp”, Bắc Kinh lại thẳng thừng bác bỏ các lập luận này, coi đó là hành vi gieo rắc nỗi sợ hãi nhằm cản trở sự phát triển chung.
Làn sóng cảnh báo nguy cơ AI vượt kiểm soát từ nội bộ Thung lũng Silicon
Mối lo ngại về tốc độ phát triển quá nhanh của AI đã bùng phát mạnh mẽ sau hàng loạt động thái từ các nhân vật cốt cán trong ngành công nghiệp này. Ngày 9/9, Jacob Coxon, một nhà nghiên cứu cấp cao từng làm việc tại OpenAI và Anthropic, đã tuyên bố từ chức. Quyết định này đi kèm với lời cảnh báo đanh thép trên mạng xã hội X rằng không một công ty AI hàng đầu nào đang hành động có trách nhiệm. Theo ông, các doanh nghiệp này đang tiến thẳng đến siêu trí tuệ có khả năng tự cải tiến, một hành động mà ông ví như “đánh cược với cuộc sống của chúng ta”.
Ngay sau đó, ngày 12/9, Dario Amodei, CEO của Anthropic, đã công bố một bài luận dài 3.800 từ bày tỏ sự lo ngại sâu sắc. Amodei tiết lộ rằng các phân tích gần đây đã khiến ông “tin chắc” việc phát triển AI cần phải chậm lại. Ông cũng chỉ ra vụ tác nhân xâm nhập vào nền tảng Hugging Face hồi tháng 7 là một trong những nguyên nhân chính làm gia tăng sự lo ngại về an ninh. CEO Anthropic cảnh báo rằng với tốc độ hiện tại, một “bầy AI” nguy hiểm có thể chiếm lĩnh toàn bộ Internet chỉ trong vòng 6 đến 12 tháng tới.
Đáng chú ý, lời kêu gọi này đã nhận được sự đồng thuận bất ngờ từ nhiều đối thủ lớn. Mặc dù mối quan hệ giữa Sam Altman (CEO OpenAI) và Dario Amodei vốn căng thẳng trong nhiều năm qua, lần này Altman đã lên tiếng ủng hộ trên X, đồng ý rằng cần điều tiết tốc độ phát triển của các hệ thống AI tiên tiến. Đề xuất này cũng nhận được sự hoan nghênh từ Chủ tịch Google DeepMind Demis Hassabis và CEO Tesla Elon Musk.
Đề xuất giải pháp 3 bước để “phanh” tốc độ phát triển AI
Để giải quyết mối nguy hiểm cận kề mà không làm mất đi lợi thế cạnh tranh của các doanh nghiệp Mỹ, Dario Amodei đã đưa ra một lộ trình gồm ba bước cụ thể:
- Bước 1: Cho phép bên thứ ba tiếp cận hệ thống ở mức độ tương đương với nhân viên nội bộ để xác minh các biện pháp an toàn và báo cáo sự cố kịp thời. Anthropic tuyên bố họ đã “đơn phương” cam kết thực hiện bước này.
- Bước 2: Khuyến khích các công ty AI hàng đầu cùng phối hợp và thiết lập một bộ tiêu chuẩn an toàn chung cho toàn ngành.
- Bước 3: Kêu gọi sự hợp tác và can thiệp từ chính phủ các nước để thiết lập các hành lang pháp lý quốc tế.
Mục tiêu của kế hoạch này là tạo ra một khoảng lặng an toàn nhằm đánh giá rủi ro, đồng thời đảm bảo các bước đi phối hợp không làm tổn hại đến lợi thế thương mại hay vị thế dẫn đầu của Mỹ trong lĩnh vực công nghệ này.
Trung Quốc bác bỏ cảnh báo, coi là hành vi “gieo rắc sợ hãi”
Phản ứng trước những động thái từ phía các chuyên gia và lãnh đạo công nghệ Mỹ, chính phủ Trung Quốc đã đưa ra quan điểm hoàn toàn trái ngược. Trong cuộc họp báo thường kỳ tại Bắc Kinh vào ngày 14/9, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn tuyên bố:
“Việc phát triển AI ảnh hưởng đến sự thịnh vượng chung của nhân loại. Việc gieo rắc nỗi sợ hãi, đối đầu và cạnh tranh ác liệt chỉ làm gián đoạn quá trình quản trị AI toàn cầu, không phục vụ lợi ích của bất cứ ai.”
Đại diện phía Trung Quốc nhấn mạnh rằng các quốc gia nên thúc đẩy việc phát triển AI theo hướng “mở, toàn diện, có lợi cho tất cả và có đạo đức”. Theo ghi nhận từ hãng tin Bloomberg, ông Quách Gia Côn đã tránh đề cập trực tiếp đến các đề xuất cụ thể của Mỹ về việc làm chậm quá trình nghiên cứu hay tăng cường cơ chế giám sát độc lập đối với các mô hình AI.
Thách thức từ cuộc đua giành lợi thế quân sự
Bản chất của cuộc tranh luận này không chỉ dừng lại ở vấn đề công nghệ thuần túy mà còn liên quan trực tiếp đến an ninh quốc gia và địa chính trị. Bản thân CEO Anthropic Dario Amodei cũng thừa nhận “tình thế khó xử nhất” trong đề xuất của ông là khả năng Trung Quốc sẽ không thực hiện các cam kết tương tự.
Phát biểu trên kênh CBS News ngày 14/9, Amodei nhận định: “Giải pháp lâu dài là cùng hợp tác đặt ra giới hạn tốc độ cho sự phát triển của AI. Tôi nghĩ sẽ rất khó khăn vì động lực vươn lên dẫn trước và lợi thế quân sự từ phát triển AI rất lớn.” Ông thẳng thắn thừa nhận bản thân không chắc liệu sự hợp tác này có khả thi hay không, nhưng nhấn mạnh rằng các bên vẫn nên nỗ lực cố gắng.
Điều người dùng công nghệ cần theo dõi tiếp theo
Hiện tại, cục diện quản trị AI toàn cầu vẫn là một dấu hỏi lớn chưa có lời giải đáp. Người dùng công nghệ và giới quan sát cần tiếp tục theo dõi các vấn đề then chốt sau:
- Liệu chính phủ các nước, đặc biệt là Mỹ và Trung Quốc, có thể vượt qua các bất đồng địa chính trị để ngồi vào bàn đàm phán về một bộ tiêu chuẩn an toàn chung cho AI hay không?
- Những cam kết tự nguyện của Anthropic và sự ủng hộ của OpenAI, DeepMind có thực sự chuyển hóa thành hành động phối hợp thực tế, hay áp lực thương mại sẽ tiếp tục đẩy nhanh cuộc đua phát triển?
- Liệu kịch bản “bầy AI” chiếm lĩnh Internet trong vòng 6 đến 12 tháng tới như cảnh báo của Dario Amodei có nguy cơ xảy ra trên thực tế, và hệ thống bảo mật của các nền tảng lớn sẽ ứng phó ra sao?
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
