5 phút đọc
Trí tuệ nhân tạo (AI) đang chuyển dịch mạnh mẽ từ vai trò một công cụ hỗ trợ đơn thuần để trở thành phần cốt lõi trong hạ tầng công nghệ của ngành viễn thông. Tại Việt Nam, công nghệ này không chỉ giúp tối ưu hóa sóng 5G ở những vùng tín hiệu yếu mà còn tham gia xử lý hàng triệu cảnh báo kỹ thuật và dự báo lưu lượng mạng trong những dịp cao điểm lễ Tết.
Nâng cấp mạng 5G và bài toán cân bằng năng lực xử lý
Tại Hội thảo AI & Điện tử viễn thông (AI4TELECOM) do Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT) tổ chức gần đây, GS.TS Nguyễn Thanh Thủy, Chủ tịch Câu lạc bộ Khoa – trường – viện công nghệ thông tin truyền thông Việt Nam (FISU), nhận định rằng AI đã trở thành một “hạ tầng công nghệ mới”. Vai trò của AI giờ đây là thay đổi toàn diện cách thức thiết kế, vận hành và khai thác các hệ thống điện tử, viễn thông hiện đại.
Một minh chứng rõ nét cho xu hướng này là việc ứng dụng AI vào nâng cấp chất lượng mạng 5G hiện có. Nhóm nghiên cứu của PGS.TS Nguyễn Tiến Hòa tại Trường Điện – điện tử, Đại học Bách khoa Hà Nội, đã thử nghiệm tích hợp AI trực tiếp vào bộ thu của trạm gốc để hỗ trợ giải mã tín hiệu trong các điều kiện khắc nghiệt, chẳng hạn như khi thiết bị của người dùng ở quá xa trạm phát hoặc gặp nhiễu sóng nặng.
Hệ thống mạng có thể tự lựa chọn giữa AI và phương pháp truyền thống, tùy điều kiện tín hiệu và khả năng xử lý khi đó.
Kết quả thực nghiệm cho thấy, AI phát huy vai trò tối ưu nhất khi xử lý các nguồn tín hiệu yếu, giúp tăng thông lượng mạng khoảng 10% trong các thử nghiệm. Tuy nhiên, do AI đòi hỏi năng lực xử lý phần cứng rất lớn, PGS.TS Nguyễn Tiến Hòa khuyến cáo không nên áp dụng công nghệ này cho mọi tình huống. Thay vào đó, hệ thống mạng thông minh cần có khả năng tự động chuyển đổi linh hoạt giữa thuật toán AI và các phương pháp truyền thống tùy thuộc vào chất lượng tín hiệu và tài nguyên tính toán tại thời điểm đó.
Giải mã hàng triệu cảnh báo và dự báo lưu lượng mạng
Bên cạnh việc xử lý tín hiệu vật lý, AI còn là cánh tay đắc lực trong phòng điều hành của các nhà mạng lớn, nơi dữ liệu vận hành phát sinh liên tục với quy mô khổng lồ. Ông Nguyễn Khoa Tuấn Anh, Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo mạng lưới thuộc VNPT NIC, chia sẻ rằng hệ thống của đơn vị ghi nhận hơn 10 triệu cảnh báo mỗi ngày. Việc ứng dụng AI giúp tự động phân tích lượng dữ liệu khổng lồ này, nhanh chóng tìm ra nguyên nhân gốc rễ của sự cố và đề xuất giải pháp xử lý kịp thời cho các kỹ sư.
Thực tế, các doanh nghiệp viễn thông tại Việt Nam đã đưa AI vào vận hành hệ thống từ nhiều năm qua, đặc biệt phát huy hiệu quả cao trong các giai đoạn lưu lượng mạng tăng đột biến như Tết Nguyên đán hay các kỳ nghỉ lễ lớn.
Điển hình như trong dịp lễ Quốc khánh 2/9, Viettel đã ứng dụng AI để phân tích dữ liệu tổng hợp từ nhiều nguồn khác nhau bao gồm: lịch trình các sự kiện, thông tin vé máy bay, lượng đặt phòng khách sạn và xu hướng tương tác của người dùng trên mạng xã hội. Từ các nguồn thông tin này, mô hình AI tiến hành dự báo các khu vực sẽ tập trung đông người và xu hướng di chuyển của dòng người để nhà mạng chủ động điều phối, phân bổ tài nguyên mạng hợp lý, ngăn ngừa tình trạng nghẽn mạng cục bộ.
Xu hướng dịch chuyển toàn cầu của các nhà mạng
Sự tham gia sâu rộng của AI vào hạ tầng mạng không chỉ là câu chuyện riêng tại Việt Nam mà đang là xu hướng chung trên toàn thế giới. Khảo sát từ công ty hạ tầng mạng Ciena (Mỹ) chỉ ra rằng, có tới 60% nhà cung cấp dịch vụ viễn thông nhận định AI có thể giúp cải thiện hiệu quả vận hành mạng lên tới 40%.
Đồng quan điểm, báo cáo “Network Transformation 2026” của GSMA Intelligence (thuộc Hiệp hội Di động Toàn cầu) cũng chỉ ra rằng, cải thiện hiệu quả vận hành là mục tiêu ưu tiên hàng đầu của 85% nhà mạng khi quyết định tích hợp công nghệ trí tuệ nhân tạo vào hệ thống mạng lưới của mình.
Những điểm cần tiếp tục theo dõi
Mặc dù tiềm năng ứng dụng của AI trong viễn thông là rất rõ ràng, người dùng và giới công nghệ vẫn cần theo dõi sát sao một số yếu tố thực tế chưa được định hình cụ thể:
- Hiệu quả năng lượng thực tế: Liệu việc tiêu hao năng lượng cho năng lực xử lý của AI có được bù đắp hiệu quả bằng mức tăng 10% thông lượng hoặc hiệu suất vận hành thực tế tại các trạm phát sóng hay không?
- Độ ổn định của cơ chế tự động chuyển đổi: Khả năng tự lựa chọn giữa thuật toán AI và phương pháp truyền thống của hệ thống mạng sẽ hoạt động mượt mà ra sao khi triển khai ở quy mô thương mại diện rộng với hàng triệu thiết bị kết nối cùng lúc.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
