6 phút đọc
Hiện tượng tóc mất sắc tố và chuyển bạc thường bắt đầu xuất hiện ở độ tuổi từ 30 đến 40. Tuy nhiên, không ít trường hợp ghi nhận tóc bạc từ tuổi 20, trong khi một số người lớn tuổi vẫn giữ được màu tóc tự nhiên. Theo Học viện Da liễu Mỹ (AAD), tóc chuyển bạc khi các nang tóc sụt giảm hoặc ngừng hoàn toàn quá trình sản xuất melanin – loại sắc tố quyết định màu sắc tự nhiên của tóc. Bên cạnh tiến trình lão hóa, thời điểm tóc mất màu còn chịu tác động từ di truyền, lối sống và tình trạng sức khỏe tổng thể.
Khuyến cáo: Bài viết tổng hợp các thông tin và nghiên cứu y khoa mang tính chất tham khảo. Người đọc không tự chẩn đoán hay tự ý thay đổi liệu trình điều trị khi chưa có chỉ dẫn từ bác sĩ chuyên khoa.
Ảnh hưởng từ di truyền và các thói quen sinh hoạt
Di truyền được xác định là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến thời điểm bắt đầu bạc tóc cũng như tốc độ phát triển của tóc bạc. Những người có cha mẹ hoặc người thân trong gia đình từng bạc tóc từ sớm sẽ có nguy cơ gặp tình trạng tương tự cao hơn.
Theo thông tin từ Healthline, hệ gene quyết định sự hoạt động của các tế bào tạo sắc tố và quá trình tổng hợp melanin trong nang tóc. Điều này giải thích lý do những người ở cùng độ tuổi lại có lượng tóc bạc rất khác nhau. Tuy nhiên, tóc bạc sớm do yếu tố di truyền thường không phải là dấu hiệu của bệnh lý và không đủ căn cứ để kết luận cơ thể đang lão hóa nhanh hơn bình thường.
Bên cạnh yếu tố di truyền, căng thẳng tâm lý kéo dài có thể tác động đến quá trình tạo sắc tố tóc thông qua hệ thần kinh giao cảm. Khi cơ thể chịu áp lực, các tín hiệu thần kinh và chất dẫn truyền như norepinephrine có thể ảnh hưởng đến nhóm tế bào gốc tạo sắc tố trong nang tóc, khiến lực lượng tế bào này bị cạn kiệt và dẫn đến mất màu tóc.
Hút thuốc cũng là một trong những yếu tố lối sống làm tăng nguy cơ tóc bạc sớm. Tạp chí Health cho biết các chất độc hại trong khói thuốc có khả năng thúc đẩy stress oxy hóa – tình trạng các phân tử gây tổn thương tế bào vượt quá khả năng chống oxy hóa của cơ thể. Tình trạng này ảnh hưởng tiêu cực đến tế bào tạo sắc tố tại nang tóc, làm suy giảm khả năng duy trì màu tóc. Các nghiên cứu đã ghi nhận người hút thuốc có nguy cơ bị bạc tóc sớm cao hơn so với người không hút.
Thiếu hụt dưỡng chất, bệnh lý nền và tác dụng phụ của thuốc
Nang tóc cần được cung cấp đầy đủ các vi chất dinh dưỡng để duy trì chu trình phát triển bình thường. Sự thiếu hụt một số dưỡng chất nhất định có thể làm gián đoạn quá trình sản xuất sắc tố.
Theo dữ liệu từ Phòng khám Cleveland, thiếu hụt vitamin và khoáng chất – đặc biệt là vitamin B12, sắt và đồng – có liên quan đến hiện tượng bạc tóc. Trong đó, nguyên tố đồng tham gia vào hoạt động của enzyme cần thiết cho quá trình tổng hợp melanin, còn vitamin B12 và sắt đóng vai trò thiết yếu đối với sự phát triển và hoạt động của tế bào.
Một số bệnh lý cũng có thể làm ảnh hưởng đến tế bào tạo sắc tố hoặc sự phát triển của nang tóc:
- Bệnh bạch biến: Tình trạng tự miễn này gây mất sắc tố ở da, đôi khi khiến lông hoặc tóc tại vùng tổn thương chuyển sang màu trắng.
- Rụng tóc từng mảng: Có thể khiến phần tóc mọc lại mới có màu trắng hoặc khiến các sợi tóc bạc hiện có trở nên dễ nhận biết hơn.
- Rối loạn chức năng tuyến giáp: Tình trạng suy giáp hoặc cường giáp đều có thể làm tóc khô, mỏng, rụng nhiều và đôi khi có liên quan đến hiện tượng bạc tóc sớm.
Các chuyên gia khuyến cáo, nếu gặp tình trạng tóc bạc đi kèm với rụng tóc bất thường, xuất hiện mảng da mất màu, mệt mỏi kéo dài hoặc thay đổi cân nặng không rõ nguyên nhân, người dân nên đến các cơ sở y tế để được thăm khám cụ thể.
Ngoài ra, việc sử dụng một số loại thuốc điều trị cũng có thể làm thay đổi màu tóc, bao gồm thuốc điều trị ung thư, retinoid đường uống, thuốc chống sốt rét hoặc thuốc chống động kinh. Tác động này phụ thuộc vào chủng loại thuốc, liều lượng và đáp ứng riêng biệt của cơ địa từng người. Khi thấy màu tóc thay đổi trong quá trình dùng thuốc, người bệnh cần trao đổi với bác sĩ và tuyệt đối không tự ý ngừng điều trị.
Lời khuyên chăm sóc và những điểm khoa học chưa kết luận
Việc duy trì thói quen sinh hoạt lành mạnh như xây dựng chế độ ăn uống cân đối đầy đủ dưỡng chất, ngủ đủ giấc, kiểm soát căng thẳng và không hút thuốc lá sẽ mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe của mái tóc.
Dù vậy, các thói quen tốt này chỉ có tác dụng hỗ trợ chăm sóc chứ không thể ngăn chặn hoàn toàn tiến trình bạc tóc do di truyền hoặc lão hóa tự nhiên gây ra. Bên cạnh đó, hiện vẫn chưa có bằng chứng khẳng định việc giảm căng thẳng sẽ giúp những sợi tóc đã bạc lấy lại màu sắc ban đầu. Đối với các trường hợp tóc đổi màu do tác dụng phụ của thuốc, màu tóc có thể trở lại bình thường sau khi điều chỉnh hoặc ngừng thuốc, nhưng không phải trường hợp nào cũng phục hồi hoàn toàn.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
