6 phút đọc
Trong khuôn khổ Diễn đàn Khoa học và Công nghệ Việt Nam – Liên bang Nga diễn ra ngày 9/9 tại Nga, hai nước đã chính thức trao và công bố bảy văn kiện hợp tác quan trọng. Sự kiện diễn ra dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phó thủ tướng Liên bang Nga Dmitry N. Chernyshenko. Các thỏa thuận hợp tác lần này tập trung vào những lĩnh vực công nghệ then chốt như nghiên cứu khoa học chiến lược, an toàn thông tin, năng lượng hạt nhân và đào tạo nhân lực trình độ cao.
Mở rộng tài trợ cho các nghiên cứu công nghệ chiến lược chung
Điểm nhấn đầu tiên trong chuỗi hợp tác là cam kết tài trợ tài chính cho các nhiệm vụ nghiên cứu chung giữa hai quốc gia. Cụ thể, Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam cùng Bộ Khoa học và Giáo dục Đại học Liên bang Nga đã trao cam kết tài trợ cho 4 nhiệm vụ nghiên cứu chung Việt Nam – Nga sẽ triển khai vào năm 2026.
Chương trình tài trợ lần này không chỉ dừng lại ở quy mô thông thường mà đã được mở rộng sang các lĩnh vực công nghệ mang tính chiến lược. Theo thông tin từ Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân, chương trình thu hút sự quan tâm lớn từ cộng đồng khoa học với 34 hồ sơ đề xuất được gửi về, tăng gấp ba lần so với năm ngoái, trước khi chọn lọc ra 4 đề tài xuất sắc nhất để tài trợ.
Bên cạnh đó, Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia Việt Nam (Nafosted) và Quỹ Khoa học Nga cũng đồng thời công bố chương trình kêu gọi đồng tài trợ nghiên cứu mới, dự kiến bắt đầu triển khai từ tháng 9/2026, mở ra thêm nhiều cơ hội cho các nhà khoa học hai nước phối hợp làm việc.
Hợp tác chuyên sâu về năng lượng nguyên tử và lò phản ứng MBIR
Lĩnh vực năng lượng hạt nhân ghi nhận những bước đi thực chất thông qua các văn kiện đào tạo và nghiên cứu kỹ thuật sâu. Cơ quan Giám sát Môi trường, Công nghiệp và Hạt nhân Liên bang Nga cùng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân Việt Nam đã trao 10 chứng chỉ đào tạo dành riêng cho các chuyên gia thẩm định địa điểm nhà máy điện hạt nhân.
Đặc biệt, Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam đã ký kết thỏa thuận chính thức tham gia vào Dự án Trung tâm nghiên cứu quốc tế trên Lò phản ứng nghiên cứu nhanh đa năng (MBIR) cùng Tập đoàn Năng lượng Nguyên tử Quốc gia Nga (Rosatom). Được biết, MBIR là hệ thống lò phản ứng nghiên cứu nhanh đa năng hiện đại đang được phía Nga phát triển. Dự án này hướng đến việc phục vụ các nghiên cứu chuyên sâu về vật liệu mới, nhiên liệu hạt nhân tiên tiến và các công nghệ điện hạt nhân thế hệ mới.
Để đảm bảo nguồn lực vận hành các công nghệ này trong tương lai, Đại học Bách khoa Hà Nội và Đại học Nghiên cứu Hạt nhân Quốc gia MEPhI (Viện Kỹ thuật Vật lý Moscow) cũng đã trao thỏa thuận hợp tác nhằm tăng cường đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành năng lượng.
Thiết lập lá chắn an toàn thông tin và đào tạo nhân lực số
Trong bối cảnh an ninh mạng toàn cầu ngày càng phức tạp, lĩnh vực an toàn thông tin trở thành trọng tâm tiếp theo của các thỏa thuận hợp tác lần này. Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông đã thực hiện trao hai thỏa thuận hợp tác công nghệ quan trọng, bao gồm:
- Thỏa thuận hợp tác chiến lược với Kaspersky Việt Nam nhằm nâng cao năng lực phòng thủ và bảo mật số.
- Thỏa thuận thành lập phòng thí nghiệm chung chuyên sâu về an toàn thông tin phối hợp cùng Đại học Viễn thông Quốc gia Saint Petersburg.
Định hướng tương lai: Biến dự án đơn lẻ thành dòng chảy thường xuyên
Phát biểu chỉ đạo tại Diễn đàn với chủ đề “Kết nối công nghệ chiến lược”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh giá cao những kết quả hợp tác cụ thể mà các bộ, ngành, quỹ phát triển và cơ sở đào tạo của hai nước đã đạt được trong đợt này.
“Điều quan trọng là phải biến những kết quả này thành một dòng chảy hợp tác thường xuyên, liên tục, thay vì chỉ dừng lại ở các dự án riêng lẻ”
Lời chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định tầm nhìn dài hạn của Việt Nam trong việc tiếp thu và làm chủ các công nghệ chiến lược thông qua hợp tác quốc tế sâu rộng.
Những điều người dùng công nghệ cần theo dõi
Mặc dù các văn kiện hợp tác đã được trao và công bố, người dùng và cộng đồng công nghệ trong nước vẫn cần tiếp tục theo dõi các yếu tố triển khai thực tế trong thời gian tới:
- Chi tiết 4 nhiệm vụ nghiên cứu chiến lược: Danh mục cụ thể của 4 đề tài nghiên cứu chung năm 2026 vẫn chưa được công bố chi tiết về công nghệ áp dụng hay hướng giải quyết bài toán thực tế nào tại Việt Nam.
- Hoạt động của phòng thí nghiệm an toàn thông tin chung: Cách thức vận hành và các dự án nghiên cứu bảo mật cụ thể giữa Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông và Đại học Saint Petersburg sẽ đem lại giải pháp thực tế nào cho an ninh mạng trong nước.
- Lộ trình tham gia dự án MBIR: Mức độ tham gia sâu của các nhà khoa học Việt Nam vào lò phản ứng nghiên cứu nhanh đa năng tại Nga và các ứng dụng vật liệu thu được cho ngành năng lượng nội địa.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
