7 phút đọc
Nhằm nhanh chóng kết nối các khu vực vùng sâu, vùng xa chưa có sóng di động ổn định, Việt Nam đã bắt đầu đưa giải pháp Internet vệ tinh vào triển khai thí điểm. Đây được xem là phương án bổ trợ quan trọng trước mắt cho những địa bàn có địa hình hiểm trở, giao thông cách trở và chưa có điện lưới mặt đất.
Thách thức từ hàng trăm thôn, bản chưa có sóng ổn định
Theo thống kê thực tế, cả nước hiện vẫn còn 273 thôn, bản đang nằm trong tình trạng lõm sóng – nghĩa là hoàn toàn chưa có sóng di động hoặc chất lượng phủ sóng chưa được bảo đảm. Trong số này, có tới 82 địa bàn thậm chí còn chưa được tiếp cận với điện lưới quốc gia, khiến việc triển khai các trạm phát sóng mặt đất truyền thống gặp vô vàn trở ngại. Bên cạnh đó, cả nước còn khoảng 44 địa điểm khác – chủ yếu là các điểm trường học, cơ sở y tế và những khu vực có đặc thù địa hình đặc biệt – thường xuyên đối mặt với tình trạng sóng yếu hoặc chập chờn.
Để giải quyết áp lực này, Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã đưa ra yêu cầu rất cụ thể trong báo cáo tháng 9. Theo đó, toàn bộ các điểm ưu tiên thuộc diện lõm sóng phải được hoàn thành phủ sóng trước ngày 30/10.
Lý giải về những khó khăn trong việc xây dựng hạ tầng, ông Lê Xuân Thắng, cán bộ Phòng Phát triển hạ tầng thuộc Cục Viễn thông – Bộ Khoa học và Công nghệ, chỉ ra rằng các khu vực lõm sóng hầu hết đều cực kỳ khó tiếp cận, địa hình phức tạp, dân cư sinh sống phân tán và thiếu điện lưới. Điều này làm cho việc đầu tư xây dựng hạ tầng mặt đất trở nên không thuận lợi.
Để khắc phục hạn chế này, các cơ quan chức năng đã quyết định tìm kiếm những giải pháp linh hoạt hơn thay vì chỉ phụ thuộc vào hạ tầng truyền thống.
“Không thể dùng một phương án để xử lý tất cả điểm lõm. Đó là lý do Internet vệ tinh được sử dụng như một giải pháp bổ trợ”, ông Thắng giải thích trong buổi làm việc của Cục Viễn thông với công ty Starlink Services Việt Nam diễn ra vào ngày 11/9.
Thí điểm giải pháp Internet vệ tinh tại vùng cao Sơn La
Sơn La là một ví dụ điển hình cho những thách thức về mặt địa hình tại Việt Nam khi có tới hơn 80% diện tích toàn tỉnh là đồi núi, giao thông đi lại gặp nhiều cách trở. Mặc dù các doanh nghiệp viễn thông đã nỗ lực mở rộng mạng lưới phủ sóng, tuy nhiên một số khu vực vẫn cần thêm thời gian để hoàn thiện.
Ông Phạm Quốc Chinh, Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Sơn La, cho biết địa bàn tỉnh hiện tại vẫn có 53 điểm gặp khó khăn lớn về phủ sóng di động, trong đó có 36 thôn, bản nằm ở những vùng đặc biệt khó khăn. Đối với những nơi này, việc xây dựng hạ tầng mặt đất đòi hỏi thời gian thi công dài và chi phí vô cùng lớn, trong khi nhu cầu kết nối mạng của người dân địa phương luôn hiện hữu.
Để giải quyết bài toán cấp bách này, Sơn La đã được bàn giao 36 bộ thiết bị kết nối Internet vệ tinh của Starlink đi kèm gói dịch vụ hoàn toàn miễn phí trong vòng sáu tháng. Ông Phạm Quốc Chinh đánh giá cao giải pháp này và nhấn mạnh rằng Internet vệ tinh mang một ý nghĩa “rất đặc biệt” đối với Sơn La, giúp người dân tại các thôn bản khó khăn nhất có thể sớm tiếp cận với các dịch vụ Internet.
Vai trò của vệ tinh quỹ đạo thấp và lộ trình dài hạn
Starlink là hệ thống Internet vệ tinh do tập đoàn công nghệ SpaceX của tỷ phú Elon Musk phát triển. Công nghệ này hoạt động dựa trên mạng lưới các vệ tinh ở quỹ đạo thấp (LEO) để kết nối thiết bị của người dùng, sau đó truyền dữ liệu qua các trạm mặt đất để truy cập vào mạng Internet toàn cầu. Starlink cũng là doanh nghiệp nước ngoài đầu tiên được Việt Nam cho phép thực hiện chương trình thí điểm Internet vệ tinh, bắt đầu cung cấp dịch vụ tại thị trường trong nước từ tháng 8 năm nay.
Hoạt động trao tặng và hỗ trợ thiết bị cho các vùng lõm sóng là một phần trong cam kết của SpaceX cùng Starlink Services Việt Nam khi đề xuất cấp phép thí điểm tại Việt Nam. Doanh nghiệp này cam kết hỗ trợ tổng cộng 1.000 bộ thiết bị kết nối Starlink cùng dịch vụ miễn phí trong thời gian sáu tháng nhằm phục vụ các điểm trường học, bệnh viện, cộng đồng dân cư nông thôn cùng các đối tượng ưu tiên khác. Trong đó, các thiết bị bàn giao bao gồm mẫu Starlink Standard 4X (với hình ảnh ghi nhận việc bàn giao cho Việt Nam thực hiện vào tháng 9/2026).
Mặc dù Internet vệ tinh mang lại sự linh hoạt và tốc độ triển khai nhanh chóng, đại diện Cục Viễn thông vẫn khẳng định hạ tầng viễn thông mặt đất mới là phương án “căn bản, lâu dài”, còn vệ tinh chỉ đóng vai trò hỗ trợ đưa kết nối đến những nơi chưa thể triển khai ngay lập tức. Theo ông Lê Xuân Thắng, việc xử lý điểm lõm sóng phải được cập nhật thường xuyên, bởi quá trình phát triển hạ tầng, sự di chuyển dân cư và thay đổi nhu cầu sử dụng có thể tiếp tục làm phát sinh thêm những điểm lõm sóng mới.
Những vấn đề cần tiếp tục theo dõi
Dù việc thí điểm Internet vệ tinh mở ra cơ hội xóa nhòa khoảng cách số một cách nhanh chóng, người dùng và các địa phương vẫn cần theo dõi sát sao một số yếu tố thực tế trong thời gian tới:
- Phương án duy trì sau thời gian thử nghiệm: Sau khi kết thúc thời hạn 6 tháng miễn phí gói dịch vụ từ Starlink, các địa phương sẽ duy trì kết nối bằng nguồn kinh phí nào, và mức giá dịch vụ thương mại sau đó sẽ được áp dụng ra sao để phù hợp với người dân vùng khó khăn?
- Khả năng thích ứng của thiết bị: Các thiết bị đầu thu vệ tinh lắp đặt ngoài trời tại các vùng núi cao, chịu ảnh hưởng bởi thời tiết phức tạp sẽ có độ bền và độ ổn định ra sao qua thời gian dài sử dụng?
- Lộ trình phối hợp hạ tầng: Sự kết hợp giữa việc phủ sóng vệ tinh tạm thời và kế hoạch xây dựng hạ tầng viễn thông mặt đất kiên cố tại 13 tỉnh thành sẽ được phân bổ lộ trình cụ thể như thế nào trong tương lai?
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
