6 phút đọc
Trong khuôn khổ Diễn đàn Khoa học và Công nghệ Việt Nam – Liên bang Nga được tổ chức ngày 9/9 tại Nga, hai nước đã chính thức công bố và trao nhiều văn kiện hợp tác quan trọng. Sự kiện diễn ra dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phó thủ tướng Liên bang Nga Dmitry N. Chernyshenko, đánh dấu bước tiến mới trong việc thắt chặt mối quan hệ nghiên cứu khoa học, công nghệ hạt nhân, bảo mật thông tin và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
Thúc đẩy các chương trình nghiên cứu chung về công nghệ chiến lược
Tại diễn đàn, Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam cùng Bộ Khoa học và Giáo dục Đại học Liên bang Nga đã tiến hành trao cam kết tài trợ cho 4 nhiệm vụ nghiên cứu chung giữa hai nước cho năm 2026. Hoạt động hợp tác này cũng đánh dấu bước chuyển mình quan trọng khi chính thức mở rộng chương trình tài trợ nghiên cứu chung sang các lĩnh vực công nghệ mang tính chiến lược.
Theo công bố từ Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân, chương trình năm nay đã nhận được sự quan tâm rất lớn từ cộng đồng khoa học khi thu hút tới 34 hồ sơ đề xuất, tăng gấp ba lần so với năm trước. Từ số lượng hồ sơ ấn tượng này, hội đồng chuyên môn đã sàng lọc và lựa chọn ra 4 đề tài nghiên cứu xuất sắc nhất để nhận tài trợ.
Song song với đó, một bước đi dài hạn khác cũng được định hình khi Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia Việt Nam (Nafosted) cùng Quỹ Khoa học Nga công bố chương trình kêu gọi đồng tài trợ nghiên cứu mới. Chương trình hợp tác khoa học cấp quỹ này sẽ chính thức bắt đầu đi vào giai đoạn triển khai thực tế từ tháng 9/2026, tạo nền tảng tài chính bền vững cho các dự án nghiên cứu chung trong tương lai.
Hợp tác chuyên sâu về công nghệ hạt nhân và năng lượng
Lĩnh vực năng lượng nguyên tử chứng kiến những thỏa thuận hợp tác mang tính thực chất cao, bao gồm cả đào tạo chuyên môn và nghiên cứu công nghệ lõi. Cụ thể, trong lĩnh vực giám sát an toàn, Cơ quan Giám sát Môi trường, Công nghiệp và Hạt nhân Liên bang Nga đã phối hợp cùng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân Việt Nam trao 10 chứng chỉ đào tạo dành riêng cho các chuyên gia thẩm định địa điểm nhà máy điện hạt nhân.
Ở mảng nghiên cứu và phát triển công nghệ hạt nhân thế hệ mới, Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam đã trao thỏa thuận tham gia Dự án Trung tâm nghiên cứu quốc tế trên Lò phản ứng nghiên cứu nhanh đa năng (MBIR) với Tập đoàn Năng lượng Nguyên tử Quốc gia Nga (Rosatom). Hệ thống lò phản ứng MBIR hiện đang được phía Liên bang Nga phát triển tích cực, hướng tới mục tiêu phục vụ các nghiên cứu chuyên sâu cấp quốc tế về vật liệu, nhiên liệu và các công nghệ điện hạt nhân tiên tiến.
Để đảm bảo nguồn nhân lực chất lượng cao vận hành các công nghệ năng lượng phức tạp này, Đại học Bách khoa Hà Nội cùng Đại học Nghiên cứu Hạt nhân Quốc gia MEPhI (Viện Kỹ thuật Vật lý Moscow) đã tiến hành trao thỏa thuận hợp tác chiến lược, tập trung vào việc tăng cường năng lực đào tạo nhân lực chuyên ngành năng lượng cho Việt Nam.
Thiết lập lá chắn an toàn thông tin và đào tạo công nghệ viễn thông
Bên cạnh năng lượng và nghiên cứu chiến lược, an toàn thông tin và đào tạo nhân lực công nghệ số cũng là trụ cột quan trọng được ký kết tại diễn đàn lần này. Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT) đã tiến hành trao hai thỏa thuận hợp tác mang tính ứng dụng thực tế cao:
- Hợp tác chiến lược với Kaspersky Việt Nam: Hướng tới việc nâng cao năng lực an ninh mạng, tiếp cận các công nghệ bảo mật tiên tiến.
- Thành lập phòng thí nghiệm chung về an toàn thông tin: Dự án được xây dựng phối hợp cùng Đại học Viễn thông Quốc gia Saint Petersburg, tạo môi trường nghiên cứu, thực hành và chuyển giao công nghệ bảo mật hiện đại cho sinh viên, chuyên gia ngành viễn thông.
Tác động thực tế và những điểm người dùng cần theo dõi
Diễn đàn Khoa học và Công nghệ Việt Nam – Liên bang Nga với chủ đề “Kết nối công nghệ chiến lược” đã chứng minh quyết tâm của hai nước trong việc nâng tầm hợp tác công nghệ lên tầm cao mới. Phát biểu chỉ đạo trực tiếp tại diễn đàn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh giá cao kết quả hợp tác cụ thể giữa các bộ, các quỹ phát triển khoa học, cũng như việc đào tạo hạt nhân và đổi mới sáng tạo của các đơn vị hai nước.
“Điều quan trọng là phải biến những kết quả này thành một dòng chảy hợp tác thường xuyên, liên tục, thay vì chỉ dừng lại ở các dự án riêng lẻ”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh tầm nhìn chiến lược dài hạn.
Để đánh giá tác động thực tế của loạt thỏa thuận này đối với sự phát triển công nghệ trong nước, giới quan sát và người dùng công nghệ cần tiếp tục theo dõi các yếu tố then chốt sau:
- Nội dung kỹ thuật của các đề tài nghiên cứu: Danh mục cụ thể của 4 nhiệm vụ nghiên cứu chung về “công nghệ chiến lược” năm 2026 hiện chưa được công bố chi tiết về hướng ứng dụng thực tế.
- Mức độ tham gia dự án MBIR: Lộ trình và vai trò cụ thể của các nhà khoa học Việt Nam khi tham gia nghiên cứu trên lò phản ứng nhanh đa năng MBIR tại Nga.
- Hiệu quả vận hành phòng thí nghiệm chung: Kế hoạch tuyển sinh, đào tạo và các dự án nghiên cứu bảo mật cụ thể sẽ được triển khai tại phòng thí nghiệm chung giữa PTIT và đối tác Saint Petersburg.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
