7 phút đọc
Làn sóng công nghệ hóa nông nghiệp tại Việt Nam đang ghi nhận những bước chuyển dịch mạnh mẽ với sự xuất hiện của hơn 10.000 thiết bị bay không người lái (UAV/drone) tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Không dừng lại ở vai trò thay thế sức lao động thủ công, công nghệ này đang mở ra một phương thức canh tác hoàn toàn mới: nông nghiệp chính xác, đồng thời đặt nền móng cho sự hình thành của nền kinh tế tầm thấp đầy tiềm năng.
Bước đột phá hiệu suất trên những cánh đồng Việt Nam
Tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, 10.000 drone đang hoạt động hiệu quả để thực hiện các công việc như phun thuốc, rải phân và nông nghiệp chính xác. Sự hiện diện của các thiết bị này không chỉ giúp tối ưu hóa sức lao động mà còn bảo vệ sức khỏe người sản xuất khi hạn chế tối đa việc tiếp xúc trực tiếp với thuốc bảo vệ thực vật.
Theo số liệu thực tế thu được từ việc áp dụng UAV vào canh tác, sự xuất hiện của các thiết bị bay đã mang lại những cải thiện rõ rệt:
- Tiết kiệm 45% lượng lúa giống gieo sạ.
- Giảm 30% lượng phân bón cần thiết.
- Tiết kiệm đến 20% nguồn nước tưới.
- Năng suất cây trồng tăng trưởng gần 12%.
- Chi phí sản xuất tổng thể giảm đến 40%.
- Lợi nhuận của người nông dân tăng thêm khoảng 6 triệu đồng/ha/vụ.
Đặc biệt, việc ứng dụng UAV còn hỗ trợ đắc lực cho mục tiêu bảo vệ môi trường bền vững nhờ khả năng cắt giảm lượng phát thải CO2 từ 3 đến 4 tấn trên mỗi héc-ta trong một mùa vụ canh tác.
Sự bùng nổ của UAV không chỉ giới hạn ở vựa lúa miền Tây. PGS.TS Bùi Thế Duy, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội, cho biết dòng thiết bị này đã xuất hiện rộng rãi ở cả khu vực miền núi phía Bắc như Điện Biên cho đến các tỉnh Tây Nguyên. Tại vùng đất đỏ Tây Nguyên, nhiều chủ vườn sầu riêng đã chủ động sở hữu thiết bị bay, đồng thời cử người đi đào tạo bài bản để vận hành và sử dụng công nghệ.
Tại Diễn đàn Phát triển kinh tế tầm thấp và Thúc đẩy ứng dụng công nghệ vũ trụ tại Việt Nam diễn ra sáng 2/10, PGS.TS Bùi Thế Duy nhận định kinh tế tầm thấp tại khu vực nông thôn đang có tốc độ phát triển “nhanh hơn cả khu vực đô thị”. Đối với môi trường canh tác nông thôn hiện nay, UAV chính là “sản phẩm công nghệ phù hợp và hiệu quả nhất”.
Từ công cụ lao động đến lõi công nghệ nông nghiệp chính xác
Dù mang lại hiệu quả rõ rệt, nhưng theo các chuyên gia, các hoạt động như phun thuốc hay rải phân hiện nay mới chỉ là bước khởi đầu ở “đầu chuỗi” giá trị mà drone có thể đem lại. Tiềm năng thực sự của UAV nằm ở khả năng thu thập dữ liệu số hóa phục vụ cho mô hình nông nghiệp chính xác.
Đại diện cho hướng đi này, ông Phạm Đắc Bảo chỉ ra sự khác biệt mang tính cách mạng của mô hình này thông qua quy trình vận hành trên cây lúa:
Thay vì bón phân đồng loạt trên toàn bộ diện tích hoặc phun thuốc khi sâu bệnh xuất hiện, drone mang cảm biến đa phổ có thể ghi nhận tình trạng sinh trưởng của từng khu vực. Dữ liệu sau đó được phân tích bằng công nghệ dữ liệu lớn và AI để xác định những vùng thiếu nước, phân bón, dinh dưỡng hoặc có dấu hiệu sâu bệnh.
Từ bản đồ xử lý chi tiết này, người sản xuất có thể khoanh vùng cụ thể để bổ sung nước, phân bón hoặc thuốc bảo vệ thực vật. UAV sau đó sẽ thực hiện việc rải hoặc phun chính xác tại đúng các khu vực được chỉ định. Cách tiếp cận của nông nghiệp chính xác giúp chuyển đổi mạnh mẽ từ phun, bón và canh tác đồng loạt sang xử lý có mục tiêu theo từng khu vực. Giám đốc VNPT UAV Lab đánh giá đây chính là “tương lai của việc ứng dụng UAV trong nông nghiệp”.
Định hình thể chế và thử nghiệm cho kinh tế tầm thấp
Dù tốc độ tăng trưởng thực tế ngoài thực địa vô cùng nhanh chóng, Việt Nam hiện mới chỉ ở “giai đoạn đầu phát triển kinh tế tầm thấp”. Ông Nguyễn Văn Thuật, Phó Vụ trưởng Kinh tế số và Xã hội số, nhận định đất nước cần sớm hoàn thiện đồng bộ hệ thống thể chế, tiêu chuẩn kỹ thuật, quản lý tần số và chính sách phát triển nhân lực chuyên trách cho lĩnh vực mới này.
Tuy nhiên, để không làm chậm nhịp phát triển của các mô hình thực tế, ông Nguyễn Văn Thuật đưa ra giải pháp:
Không nên chờ hoàn thiện toàn bộ pháp luật mới triển khai. Thay vào đó, cần có cơ chế thử nghiệm có kiểm soát để doanh nghiệp từng bước đưa các mô hình vào thực tế, đồng thời thúc đẩy làm chủ công nghệ, phát triển sản phẩm chiến lược và nguồn nhân lực.
Tầm quan trọng của không gian tầm thấp cũng vừa được khẳng định ở cấp chiến lược cao nhất. Trong kết luận ngày 28/9, Bộ Chính trị xác định không gian tầm thấp chính là “không gian phát triển mới” của đất nước. Theo định hướng chiến lược này, đến năm 2045, nền kinh tế không gian tầm thấp sẽ trở thành ngành kinh tế – kỹ thuật quan trọng, đóng vai trò là một trong những động lực tăng trưởng mới và dự kiến đóng góp khoảng 1,5% GDP quốc gia.
Những vấn đề người dùng và doanh nghiệp cần tiếp tục theo dõi
Để hiện thực hóa tầm nhìn kinh tế tầm thấp và nông nghiệp chính xác tại Việt Nam, các đơn vị vận hành và doanh nghiệp công nghệ trong nước cần theo dõi sát sao một số yếu tố cốt lõi sau:
- Khung pháp lý thử nghiệm (Sandbox): Tiến độ xây dựng và ban hành cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho các thiết bị bay không người lái để doanh nghiệp sớm đưa các mô hình mới vào thực tế.
- Quy chuẩn kỹ thuật và hạ tầng: Các quy định cụ thể liên quan đến quản lý tần số thiết bị bay, tiêu chuẩn an toàn không gian và việc đồng bộ hóa dữ liệu phân tích từ cảm biến đa phổ.
- Công tác đào tạo nhân lực: Việc chuẩn hóa các chương trình đào tạo vận hành UAV nông nghiệp chuyên nghiệp tại các địa phương để đáp ứng tốc độ phủ sóng nhanh chóng của thiết bị này ngoài khu vực miền Tây.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
