7 phút đọc
Quyết định áp dụng kỹ thuật đóng dấu bản quyền (watermark) lên các nội dung do chatbot Claude tạo ra của Anthropic đang vấp phải làn sóng phản đối từ cộng đồng người dùng chuyên nghiệp. Nhiều lập trình viên, chuyên gia tư vấn và nhà sáng tạo nội dung đã quyết định hủy gói dịch vụ trả phí vì lo ngại những rắc rối pháp lý và nghề nghiệp mà nhãn dán này có thể gây ra trong môi trường làm việc thực tế.
Làn sóng phản đối từ nhóm người dùng chuyên nghiệp
Đối với nhiều người dùng, việc Anthropic tự động chèn watermark vào kết quả đầu ra của Claude đã trực tiếp ảnh hưởng đến công việc hàng ngày của họ. Một người dùng tên Villarroya chia sẻ rằng, dấu mờ bản quyền này có thể xuất hiện ngay cả khi anh chỉ sử dụng Claude cho các tác vụ cơ bản như dịch thuật, kiểm tra chính tả, chỉnh sửa, tóm tắt hoặc trích dẫn học thuật trên văn bản gốc của chính mình. Sự hiện diện âm thầm của trí tuệ nhân tạo trong các sản phẩm cuối cùng có thể tạo ra rắc rối lớn tại “các môi trường chuyên nghiệp” vốn có những quy định ngặt nghèo về việc sử dụng AI.
Đồng quan điểm, Vladislav Rajtmajer, một nhà phát triển tự do hoạt động tại Cộng hòa Czech, đã quyết định hủy gói đăng ký Claude Max vào tuần trước. Rajtmajer thường xuyên dùng chatbot này để rà soát mã nguồn và dịch thuật. Tuy nhiên, việc hệ thống tự động gắn nhãn AI lên phần mã nguồn gửi cho đối tác có nguy cơ khiến anh bị khách hàng nghi vấn về quyền tác giả, thậm chí đối mặt với các điều khoản phạt đền bù hợp đồng.
Tại Mỹ, Richard Echols, một chuyên gia tư vấn AI ở bang Georgia, cũng đã ngừng sử dụng gói trả phí của Claude. Echols sử dụng chatbot để tinh chỉnh các tài liệu doanh nghiệp do chính ông soạn thảo, nhưng phát hiện ra dấu hiệu nhận dạng của Anthropic vẫn xuất hiện trên văn bản cuối cùng. Ông bày tỏ sự bức xúc:
“Ngay cả khi bạn chỉnh sửa tác phẩm do chính mình viết ra, họ vẫn thêm hình mờ vào đó.”
Sự việc này cũng dấy lên những lo ngại sâu sắc hơn về sự lệ thuộc vào các nền tảng công nghệ đóng. Kỹ sư phần mềm người Mỹ Santiago Alessandro Rivera Martínez nhận định rằng chính sách mới của Anthropic càng củng cố thêm nỗi sợ hãi về việc người dùng quá phụ thuộc vào Claude. Ông nhấn mạnh rằng khi toàn bộ quy trình làm việc của một cá nhân hay doanh nghiệp được xây dựng trên một phần mềm độc quyền, nhà cung cấp có thể đơn phương thay đổi quy tắc, tính năng, hoặc áp đặt các hạn chế mới bất kỳ lúc nào.
Giải thích từ Anthropic và góc nhìn ủng hộ tính minh bạch
Ở chiều ngược lại, động thái của Anthropic không phải hoàn toàn nhận về những lời chỉ trích. Một số chuyên gia công nghệ ủng hộ giải pháp này vì nó giúp nâng cao tính minh bạch trong kỷ nguyên thông tin số. Aadit Sheth, nhà đồng sáng lập công ty truyền thông The Narrative Company, chia sẻ trên mạng xã hội X rằng người đọc có quyền được biết liệu một nội dung họ đang tiếp cận phản ánh tư duy thực sự của con người hay chỉ là sản phẩm được tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo. Theo ông, watermark là một công cụ cần thiết để đảm bảo sự minh bạch đó.
Trước những phản ứng từ dư luận, Anthropic cho biết họ chưa ghi nhận bất kỳ xu hướng gia tăng nào về số lượng người dùng hủy đăng ký dịch vụ từ khi chính sách mới được áp dụng. Tuy nhiên, công ty của CEO Dario Amodei vẫn chủ động đăng tải một bài viết chi tiết trên blog cá nhân vào ngày 16/8 để giải thích cụ thể về kỹ thuật này.
Theo Anthropic, việc gắn nhãn AI nhằm mục đích tuân thủ Đạo luật AI của Liên minh châu Âu (EU) – bộ luật tập trung vào việc phân loại và quản lý rủi ro của trí tuệ nhân tạo vừa có hiệu lực vào năm 2024. Về mặt kỹ thuật, công cụ này hoạt động bằng cách chèn các “khóa” ngẫu nhiên vào văn bản do AI tạo ra để xác định thành phần cấu tạo của đoạn văn. Phương pháp này hoàn toàn không chứa ký tự ẩn, phông chữ lạ hay văn bản bí mật, do đó người đọc thông thường bằng mắt thường sẽ không thể phát hiện ra sự khác biệt.
Công ty khẳng định giải pháp watermark này không phải là công cụ tuyệt đối để phân biệt hoàn toàn văn bản AI và văn bản do con người viết. Thay vào đó, các “khóa” chỉ có vai trò xác định xem nội dung đó có sự “tham gia can thiệp” của Claude hay không, và ước lượng xác suất Claude đã viết bao nhiêu phần trăm trong đoạn văn bản. Đối với mảng lập trình, Anthropic cho biết sự can thiệp của hệ thống watermark sẽ hạn chế hơn để đảm bảo mã nguồn không bị lỗi khi vận hành thực tế.
Kỷ nguyên “dấu ấn đỏ” của ngành công nghệ
Việc gắn nhãn sản phẩm trí tuệ nhân tạo không còn là câu chuyện riêng của Anthropic. Trên thực tế, nhiều gã khổng lồ công nghệ khác cũng đã triển khai các giải pháp tương tự:
- Google: Đi tiên phong với công nghệ SynthID để “đóng dấu” các sản phẩm do AI của hãng tạo ra. Tuy nhiên, Google gần đây đã bắt đầu nới lỏng bằng việc bổ sung tùy chọn cho phép người dùng chủ động bật hoặc tắt tính năng watermark trên các sản phẩm ảnh, video và âm nhạc do Gemini tạo ra.
- OpenAI: Cũng áp dụng các biện pháp đóng dấu bản quyền nhưng hiện tại mới chỉ giới hạn cho các định dạng hình ảnh và âm thanh.
- Mạng xã hội X (Twitter): Đã bổ sung nhãn dán “Tạo bằng AI” trực tiếp lên các nội dung sử dụng trí tuệ nhân tạo trên nền tảng.
- Spotify: Dịch vụ phát nhạc trực tuyến này cũng vừa triển khai gắn nhãn “AI Persona” đối với các tài khoản hồ sơ có chứa nội dung do AI tạo ra.
Tạp chí Forbes nhận định, người dùng công nghệ toàn cầu đang bước vào một kỷ nguyên được gọi là “dấu ấn đỏ”. Đây là giai đoạn mà các công cụ AI giúp con người tạo ra sản phẩm (văn bản, hình ảnh, video, mã nguồn…) một cách vô cùng dễ dàng chỉ bằng vài câu lệnh đơn giản, nhưng đồng thời, chính các sản phẩm đó cũng bị giám sát chặt chẽ bởi các công cụ phát hiện và dán nhãn tích hợp, buộc người dùng phải luôn nâng cao cảnh giác khi sử dụng.
Những câu hỏi còn bỏ ngỏ
Mặc dù Anthropic đã lên tiếng giải thích về cơ chế hoạt động của watermark nhằm tuân thủ pháp lý, phản ứng tiêu cực từ nhóm khách hàng trả phí vẫn là một bài toán thực tế mà doanh nghiệp này phải đối mặt. Hiện tại, người dùng vẫn chưa biết liệu Anthropic có kế hoạch cung cấp tùy chọn tắt/mở watermark tương tự như cách Google đang làm với Gemini hay không. Việc cân bằng giữa yêu cầu tuân thủ luật pháp quốc tế như Đạo luật AI của EU và việc bảo vệ quyền riêng tư cũng như lợi ích thương mại của người dùng chuyên nghiệp chắc chắn sẽ tiếp tục là chủ đề gây tranh cãi lớn trong thời gian tới.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
