6 phút đọc
Tỷ phú Bill Gates vừa phát đi những cảnh báo gay gắt về rủi ro tiềm ẩn từ trí tuệ nhân tạo (AI), nhận định rằng công nghệ này có thể bị kẻ xấu lợi dụng để chế tạo vũ khí sinh học với mức độ thiệt hại nghiêm trọng hơn cả đại dịch Covid-19. Trong bối cảnh các nỗ lực xây dựng khung pháp lý giám sát quốc tế đang rơi vào thế bế tắc, phát biểu của nhà đồng sáng lập Microsoft đặt ra bài toán cấp thiết về sự an toàn của nhân loại trước đà phát triển nhanh chóng của AI.
Nguy cơ vũ khí sinh học và mối đe dọa an ninh mạng toàn cầu
Phát biểu tại Hội nghị thượng đỉnh Tương lai AI do Financial Times tổ chức hôm 4/11, nhà đồng sáng lập Microsoft cho biết khả năng đáng kinh ngạc của các mô hình AI đồng nghĩa với việc cả tiềm năng mang đến lợi ích lẫn nguy cơ gây hại đều ở mức rất lớn. Ông nhận định mối nguy trực tiếp trước mắt là kẻ xấu có thể dùng AI để tạo ra vũ khí sinh học hoặc tấn công vào các lỗ hổng an ninh mạng trên toàn xã hội.
Một trong những điểm đáng lo ngại được tỷ phú công nghệ chỉ ra là một số mô hình AI nguồn mở hiện cho phép truy cập tự do, qua đó có thể dễ dàng vượt qua được các biện pháp bảo vệ và cơ chế giám sát. Gates cảnh báo mức độ thiệt hại của một sự cố an ninh sinh học do AI gây ra có thể tồi tệ hơn đáng kể so với đại dịch Covid-19.
Đây không phải lần đầu tiên Bill Gates đưa ra những dự báo mang tính báo động. Hồi tháng 9, trong cuộc phỏng vấn với NBC News, ông từng nhấn mạnh AI chắc chắn đủ mạnh để gây ra những sự kiện dẫn đến tử vong cho một tỷ người nếu rơi vào tay kẻ xấu. Ông nhận định chưa từng có loại “vũ khí” nào mạnh như sự kết hợp giữa những người có ý đồ bất hảo với các công cụ trí tuệ nhân tạo mới nhất.
Bên cạnh mối đe dọa sinh học, Gates cũng cảnh báo tội phạm mạng có thể sử dụng các mô hình AI tiên tiến để phá vỡ hệ thống tài chính và thực hiện hành vi tống tiền các doanh nghiệp, gây tổn hại lớn cho nền kinh tế.
Bế tắc trong quản lý và bất đồng chính trị về quy định kiểm soát
Nhà đồng sáng lập Microsoft phàn nàn rằng các nỗ lực quốc tế nhằm điều chỉnh, giám sát hoạt động và ảnh hưởng của AI đang gặp nhiều trở ngại do Nhà Trắng thiếu hành động cụ thể, khiến quy trình hợp tác toàn cầu bị ngưng trệ.
blockquote>
“Quá trình hành động sẽ có ít giá trị nếu Mỹ không tham gia. Vì vậy, chúng ta đang rơi vào thế bế tắc. Câu hỏi duy nhất là cần xảy ra bao nhiêu sự kiện tồi tệ nữa thì họ mới thay đổi lập trường”, ông Bill Gates nhấn mạnh.
Khi được hỏi về việc các công ty công nghệ tự điều chỉnh AI, Bill Gates khẳng định không ai nghĩ việc tự điều chỉnh là đủ. Ông cho rằng cần phải có sự tham gia trực tiếp của lực lượng thực thi pháp luật và các chính trị gia trong việc thảo luận, xây dựng các biện pháp bảo vệ và giám sát.
Tuy nhiên, quan điểm siết chặt quản lý từ phía chính phủ lại gặp phải sự phản đối từ góc độ chính trị Mỹ. Trong bài phát biểu trước Liên Hợp Quốc vào tháng 9, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bác bỏ lời kêu gọi tăng cường quy định kiểm soát AI của chính phủ. Ông gọi nỗ lực xây dựng các hướng dẫn về AI của nhóm G20 là một “âm mưu toàn cầu”, đồng thời bày tỏ quan điểm ủng hộ ngành công nghệ tự điều chỉnh.
Sự dịch chuyển quan điểm: Từ lạc quan đến lo ngại về kế hoạch an toàn
Theo ghi nhận từ Business Insider, Bill Gates từng giữ thái độ rất lạc quan về AI nhưng đã thay đổi góc nhìn từ mùa hè năm nay. Trong một bài viết xuất bản hồi tháng 8, ông cho rằng thế giới hiện vẫn chưa có bất kỳ kế hoạch nào để triển khai AI một cách an toàn.
Dù thừa nhận trí tuệ nhân tạo mang lại lợi ích to lớn và tạo bước đột phá trong nhiều lĩnh vực quan trọng, ông cũng vạch rõ các rủi ro đi kèm:
- Nông nghiệp và Y học: AI giúp cải thiện năng suất và tạo bước đột phá trong phòng ngừa, điều trị bệnh tật.
- Thách thức xã hội: Quá trình chuyển đổi sang kỷ nguyên AI tiềm ẩn nguy cơ làm trầm trọng thêm tình trạng thất nghiệp, gây tổn hại đến sự phát triển của trẻ em và tạo điều kiện thuận lợi cho tội phạm gia tăng.
Điều giới công nghệ và người dùng cần theo dõi
Cảnh báo của Bill Gates phản ánh sự bất an ngày càng tăng đối với các mô hình AI nguồn mở và khả năng bị lạm dụng trong các lĩnh vực nhạy cảm như an sinh sinh học hay an ninh tài chính. Việc các quốc gia lớn chưa đạt được sự thống nhất về khung pháp lý quản lý AI khiến ranh giới giữa lợi ích công nghệ và nguy cơ an ninh trở nên mỏng mong hơn.
Trong thời gian tới, điều người dùng và giới quan sát cần tiếp tục theo dõi là diễn biến chính sách từ phía các chính phủ, liệu sẽ có những sự cố an ninh thực tế nào xảy ra trước khi các quy định giám sát chính thức được ban hành, cũng như cách các mô hình AI mở xử lý các lỗ hổng bảo vệ hiện tại.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
