8 phút đọc
Trong cuộc chạy đua khốc liệt nhằm xây dựng năng lực sản xuất bán dẫn phục vụ cho làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI), nước Mỹ đang vấp phải một rào cản lớn có thể buộc họ phải giảm tốc: sự thiếu hụt nghiêm trọng nguồn nhân lực chất lượng cao. Nhân lực hiện được đánh giá là yếu tố cốt lõi quyết định khả năng sản xuất đủ chip để cung cấp sức mạnh cho AI.
Cơn khát nhân lực và sự sa sút của “cái nôi” bán dẫn
Theo báo cáo từ công ty tư vấn McKinsey và tổ chức SEMI Foundation, nước Mỹ đang đối mặt với nguy cơ thiếu hụt lên tới 157.000 lao động trong ngành bán dẫn vào năm 2030. Thực trạng này đang gây ra những mối lo ngại lớn cho các nhà lãnh đạo công nghệ hàng đầu.
“Tôi rất lo ngại. Chúng tôi không thấy có đủ nhân sự kỹ thuật cho đội ngũ kế cận”, ông Jon Taylor, Phó chủ tịch điều hành bộ phận bán dẫn tại Austin (Texas) của tập đoàn Hàn Quốc Samsung, chia sẻ với CNBC.
Tình thế hiện tại là một nghịch lý đối với quốc gia từng phát minh ra công nghệ bán dẫn tại California khoảng 65 năm trước. Intel, gã khổng lồ có trụ sở tại California, từng thống trị thị trường trong nước và thế giới suốt nhiều thập kỷ trước khi đánh mất vị thế dẫn đầu.
Sự suy giảm của Intel cũng phản ánh sự đi xuống của toàn ngành sản xuất chip tại Mỹ. Vào năm 1990, Mỹ sản xuất tới 37% số lượng chip trên thế giới, nhưng đến năm 2022, con số này đã giảm xuống chỉ còn 10%. Dù Mỹ vẫn được coi là cái nôi của ngành bán dẫn và dẫn đầu về mảng thiết kế chip, phần lớn các loại chip tiên tiến nhất trong nhiều thập kỷ qua lại được sản xuất tại châu Á – nơi sở hữu nguồn nhân lực mạnh nhất.
Nghịch lý việc làm: Vì sao người Mỹ không mặn mà với ngành sản xuất chip?
Khảo sát năm 2024 của McKinsey chỉ ra rằng, nhiều nhà tuyển dụng và sinh viên đại học đánh giá ngành chip kém hấp dẫn hơn nhiều so với các lĩnh vực công nghệ cao khác. Theo giáo sư Alex Jones từ Đại học Syracuse, nhiều nhân lực trẻ có xu hướng lựa chọn chuyển sang các lĩnh vực như mạng xã hội, an ninh mạng, thiết bị y tế và AI thay vì sản xuất phần cứng bán dẫn.
Bên cạnh đó, môi trường làm việc đặc thù cũng là một rào cản tâm lý lớn. Việc sản xuất chip yêu cầu phần lớn công việc diễn ra trong phòng sạch, người lao động phải mặc đồ bảo hộ toàn thân để bụi bẩn hay chất ô nhiễm không xâm nhập vào sản phẩm, gây ra cảm giác ngột ngạt.
“Chúng ta sẽ cần một lực lượng lao động lớn nhận thấy tầm quan trọng và sẵn sàng làm công việc này. Đó là thách thức, vì không ít người ngồi trước màn hình và không muốn làm việc trong phòng sạch, vốn đòi hỏi kỷ luật cao”, giáo sư Willy Shih từ Trường Kinh doanh Harvard giải thích.
Một yếu tố thực tế khác là vấn đề thu nhập. Mức lương trung bình của lao động ngành chip tại Mỹ dao động từ 127.000 đến 187.000 USD/năm, và chỉ một số ít vị trí cấp cao mới có thể vượt mốc 238.000 USD/năm theo số liệu của SEMI Foundation. Mức đãi ngộ này được đánh giá là thấp hơn khi so sánh với một số quốc gia châu Á. Đơn cử tại Hàn Quốc, dù công việc đòi hỏi những ca làm việc vất vả kéo dài 12 tiếng, nhưng khi hàng nghìn lao động tại Micron, Samsung và SK Hynix đe dọa đình công, các khoản thưởng dành cho họ đã tăng lên tới hơn 500.000 USD.
Ông Roundtree nhận định trên tờ Los Angeles Times rằng, do sản xuất chip không có sự phát triển đáng kể nào ở Mỹ trong nhiều thập kỷ qua, nhiều cố vấn hướng nghiệp tại các trường trung học và giáo sư đại học thậm chí không nghĩ đây là một ngành thích hợp để khuyên học sinh, sinh viên tìm hiểu.
Cuộc chạy đua giành giật nhân lực giữa các ông lớn
Vấn đề nhân sự đang ngày càng trở nên cấp bách khi nước Mỹ đang trải qua giai đoạn mở rộng sản xuất chip nhanh nhất trong lịch sử. Nhiều dự án quy mô lớn đang được triển khai đồng loạt:
- TSMC và Intel: Đã bắt đầu sản xuất các dòng chip logic tiên tiến từ những nhà máy mới ở bang Arizona.
- Samsung: Sắp đưa vào vận hành một trong hai nhà máy sản xuất chip logic tiên tiến tại Texas vào cuối năm nay, dự kiến tạo ra khoảng 3.500 việc làm mới.
- Micron: Dự kiến khánh thành nhà máy sản xuất chip nhớ tiên tiến đầu tiên của Mỹ tại Boise (Idaho) vào năm tới, đồng thời xây một nhà máy khác tại Clay (New York).
- SK Hynix: Đang xây dựng cơ sở đầu tiên trị giá 4 tỷ USD trong Khu Nghiên cứu Purdue ở West Lafayette (Indiana) để làm nhiệm vụ đóng gói chip.
Sự xuất hiện đồng thời của các siêu nhà máy này tạo ra một cuộc cạnh tranh khốc liệt để giành giật nguồn nhân lực vốn đã ít ỏi, đặc biệt là phân khúc chip nhớ giữa Micron và SK Hynix tại Indiana. Để giải quyết khó khăn trước mắt, Samsung và SK Hynix đang phải tạm thời đưa kỹ sư từ Hàn Quốc sang Mỹ để hỗ trợ vận hành máy móc, đồng thời cử nhân viên Mỹ sang Hàn Quốc vài tháng để đào tạo thực tế.
Nỗ lực tự chủ nhân tài từ gốc
Việc phụ thuộc vào nhân tài nước ngoài thông qua visa H-1B hiện tại tương đối tốn kém và phức tạp. Do đó, các nhà sản xuất chip đều đồng thuận rằng kế hoạch dài hạn vẫn là tạo dựng nguồn nhân lực chất lượng cao ngay tại nước Mỹ. Nhiều chương trình đào tạo thực hành đã bắt đầu xuất hiện với sự đầu tư lớn từ doanh nghiệp và chính phủ:
- Đại học Purdue: Triển khai chuỗi chương trình đào tạo bán dẫn từ năm 2022, thu hút 2.500 sinh viên đăng ký mỗi học kỳ. Trung tâm Công nghệ Nano Birck tại đây đào tạo sinh viên sử dụng thiết bị sản xuất chip tương tự loại ở nhà máy SK Hynix gần đó.
- Đại học Bang Arizona: Chuyển đổi nhà máy chip cũ của Motorola thành phòng sạch MacroTechnology Works nhờ khoản đầu tư 200 triệu USD từ Applied Materials. TSMC cũng có chương trình đào tạo kỹ thuật viên tại đây và đảm bảo phỏng vấn cho sinh viên sau khi tốt nghiệp.
- Hỗ trợ từ chính phủ: Kể từ khi Đạo luật CHIPS được thông qua năm 2022, hơn 80 trường cao đẳng cộng đồng đã triển khai hoặc mở rộng chương trình về chip, nhờ một phần từ gói quỹ liên bang trị giá 200 triệu USD nhằm xây dựng lực lượng lao động bán dẫn trong nước.
Những câu hỏi lớn còn bỏ ngỏ
Mặc dù các chương trình đào tạo đang được đẩy mạnh, liệu tốc độ đào tạo có kịp đáp ứng tốc độ xây dựng nhà máy từ nay đến năm 2030 hay không vẫn là một câu hỏi chưa có lời giải đáp rõ ràng. Bên cạnh đó, làm thế nào để ngành sản xuất chip tại Mỹ có thể nâng cao tính cạnh tranh về lương và cải thiện môi trường làm việc trong phòng sạch để giữ chân nhân tài trước sức hút của các ngành công nghệ mềm khác vẫn là một bài toán hóc búa.
Nhận định về cuộc đua nhân lực khốc liệt này, ông Mitch Daniels, người đứng đầu Đại học Purdue kiêm cựu thống đốc bang Indiana, cảnh báo: “Nếu không hành động nhanh và quyết liệt hơn trước, chúng ta sẽ thua. Không thể để điều đó xuất hiện trong hồ sơ ghi chép”.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
