8 phút đọc
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo từ nguồn y khoa uy tín, hoàn toàn không thay thế cho việc chẩn đoán, xét nghiệm hoặc tự ý điều trị y khoa. Khi có dấu hiệu nghi ngờ hoặc quan hệ tình dục không an toàn, người bệnh cần đến trực tiếp cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám kịp thời.
Theo số liệu thống kê từ Bệnh viện Da Liễu TP.HCM, số lượt khám các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STI) đã ghi nhận mức tăng đáng báo động lên tới 77% trong vòng một thập kỷ qua. Điều đáng lo ngại hơn là bệnh đang có xu hướng trẻ hóa rõ rệt, đặc biệt là nhóm đối tượng học sinh và sinh viên.
Báo động số ca bệnh tăng vọt và xu hướng trẻ hóa nhanh chóng
Tại chương trình “Yêu có trách nhiệm – Trang bị kiến thức trước khi bắt đầu” diễn ra vào ngày 21/8, Ths.BS Dương Lê Trung, Khoa Lâm sàng 3, Bệnh viện Da Liễu TP.HCM, đã chia sẻ những con số đáng chú ý về tình hình dịch tễ của các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Cụ thể, số lượng bệnh nhân đến khám tại bệnh viện này đã tăng mạnh từ hơn 40.100 lượt vào năm 2015 lên tới gần 71.000 lượt vào năm 2024.
Không chỉ tăng về số lượng, đối tượng mắc bệnh cũng đang có sự dịch chuyển rõ rệt về độ tuổi. Số liệu ghi nhận xu hướng trẻ hóa của người bệnh khi những năm gần đây ghi nhận gần 20.000 lượt người trẻ tìm đến bệnh viện để khám các bệnh lây qua đường tình dục mỗi năm. Nhóm đối tượng này chủ yếu là học sinh, sinh viên và những người trong độ tuổi khoảng 22-23 tuổi, chiếm gần một phần ba tổng số lượt khám tại đây.
Các căn bệnh thường gặp nhất được ghi nhận bao gồm: sùi mào gà, lậu, chlamydia, giang mai, herpes sinh dục, HIV, viêm gan B và C. Bác sĩ Trung cho biết, các tác nhân gây bệnh có thể lây truyền qua nhiều con đường khác nhau như quan hệ tình dục qua đường sinh dục, hậu môn hoặc bằng miệng; lây qua đường máu hoặc truyền từ mẹ sang con. Đặc biệt, do có chung phương thức lây truyền, một người hoàn toàn có thể mắc cùng lúc nhiều bệnh lý khác nhau. Vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo khi đã phát hiện ra một bệnh, người bệnh nên thực hiện xét nghiệm tầm soát thêm các bệnh khác để tránh bỏ sót bệnh.
Triệu chứng đa dạng và nguy cơ biến chứng âm thầm
Biểu hiện của các bệnh tình dục trên lâm sàng vô cùng đa dạng nhưng cũng rất dễ bị bỏ qua. Các dấu hiệu thường gặp có thể kể đến như xuất hiện sẩn, loét hoặc phát ban ở các khu vực như vùng sinh dục, hậu môn, mông, đùi hoặc miệng; sưng đau hạch bẹn; cảm giác đau khi quan hệ; đi tiểu buốt, tiểu gắt. Ở nam giới, bệnh có thể gây tiết dịch ở đầu dương vật hoặc sưng đau tinh hoàn. Ở nữ giới, biểu hiện có thể là tiết dịch âm đạo bất thường hoặc xuất huyết âm đạo ngoài chu kỳ thông thường.
Mặc dù vậy, Ths.BS Dương Lê Trung cảnh báo rằng nhiều trường hợp nhiễm bệnh hoàn toàn không có triệu chứng rõ ràng hoặc biểu hiện rất nhẹ, khiến người bệnh chủ quan bỏ qua. Điển hình như HIV, viêm gan B và C thường tiến triển âm thầm và đa phần chỉ được phát hiện thông qua các xét nghiệm tầm soát định kỳ thay vì dựa vào triệu chứng lâm sàng ban đầu. Sự thiếu hụt triệu chứng này khiến người bệnh vô tình trở thành nguồn lây nhiễm âm thầm cho bạn tình của mình.
Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, các bệnh tình dục có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe sinh sản. Đối với nam giới, biến chứng có thể là viêm tinh hoàn, viêm mào tinh hoàn, hẹp niệu đạo hoặc viêm trực tràng. Đối với nữ giới, nguy cơ đối mặt với viêm vùng chậu, viêm ống dẫn trứng, thai ngoài tử cung là rất lớn. Nguy hiểm hơn, một số bệnh lý ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh sản, quá trình mang thai hoặc có liên quan chặt chẽ đến các loại ung thư, đặc biệt là khi nhiễm virus HPV chủng nguy cơ cao.
Nguyên tắc vàng A-B-C giúp ‘yêu’ an toàn và có trách nhiệm
Để giảm thiểu tối đa nguy cơ lây nhiễm, Ths.BS Dương Lê Trung gợi ý các cặp đôi cần nắm rõ và thực hiện nghiêm túc nguyên tắc phòng bệnh cơ bản mang tên A-B-C:
- A – Abstinence (Kiêng giao hợp): Việc kiêng quan hệ tình dục sớm, không quan hệ với những đối tượng “lạ” chưa rõ tình trạng sức khỏe, hoặc tránh quan hệ khi đang sử dụng chất kích thích là rào cản phòng vệ đầu tiên. Tần suất quan hệ nguy cơ càng ít thì nguy cơ lây nhiễm càng giảm.
- B – Be faithful (Chung thủy): Việc duy trì mối quan hệ chung thủy từ cả hai phía, không quan hệ tình dục với người khác sẽ giúp giảm thiểu tối đa nguồn lây từ bên ngoài. Càng ít bạn tình, nguy cơ lây nhiễm càng giảm.
- C – Condom use (Sử dụng bao cao su): Sử dụng bao cao su đúng cách trong mỗi lần quan hệ tình dục qua đường âm đạo, hậu môn hoặc bằng miệng là biện pháp hỗ trợ bảo vệ hiệu quả. Tuy nhiên, bác sĩ cũng nhấn mạnh rằng bao cao su không thể bảo vệ cơ thể hoàn toàn trước tất cả các bệnh lây truyền qua đường tình dục.
“Bên cạnh nguyên tắc phòng ngừa A-B-C, các cặp đôi nên chủ động thực hiện xét nghiệm khi bắt đầu một mối quan hệ mới, chủ động tiêm vaccine phòng ngừa đối với HPV và viêm gan B, đồng thời tìm hiểu thêm về điều trị dự phòng trước phơi nhiễm (PrEP) khi thuộc nhóm có nguy cơ cao lây nhiễm HIV.” – Ths.BS Dương Lê Trung khuyến cáo.
Giáo dục giới tính và giải pháp can thiệp y tế đúng đắn
Theo khuyến nghị từ chuyên gia Bệnh viện Da Liễu TP.HCM, việc phòng ngừa bệnh tình dục cần được giải quyết từ gốc rễ thông qua công tác giáo dục giới tính cho thanh thiếu niên. Việc trang bị kiến thức cần được thực hiện phù hợp với từng lứa tuổi, dễ hiểu và không mang tính áp đặt để người trẻ có thể chủ động tự bảo vệ bản thân, bạn tình và hạn chế lây nhiễm trong cộng đồng. Đặc biệt, những nhóm có nguy cơ cao như người dưới 25 tuổi, có nhiều bạn tình, quan hệ tình dục đồng giới nam, người từng mắc bệnh lây qua đường tình dục, sử dụng ma túy hoặc chất kích thích khi quan hệ, người bán dâm và khách hàng cần nâng cao cảnh giác hơn nữa.
Khi có bất kỳ dấu hiệu nghi ngờ hoặc sau khi có quan hệ nguy cơ, người dân nên đến trực tiếp các cơ sở y tế chuyên khoa để thực hiện xét nghiệm dịch tiết và xét nghiệm máu từ cơ bản đến chuyên sâu, thay vì tự ý mua thuốc tự điều trị tại nhà làm bệnh tình diễn biến nặng hơn.
Điều chưa được làm rõ trong báo cáo y khoa hiện tại: Mặc dù số liệu thống kê chỉ ra xu hướng gia tăng rõ rệt của các ca bệnh tại Bệnh viện Da Liễu TP.HCM, báo cáo hiện tại vẫn chưa đưa ra phân tích chi tiết về tỷ lệ gia tăng cụ thể của từng loại bệnh lý riêng biệt trong tổng số gần 71.000 ca khám năm 2024. Bên cạnh đó, số liệu cụ thể về tỷ lệ lây truyền thực tế của từng nhóm bệnh đối với người dùng bao cao su đúng cách so với không dùng cũng chưa được bóc tách chi tiết trong dữ liệu lâm sàng công bố lần này.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
