6 phút đọc
Nhiều năm gánh vác vai trò xoa dịu các xung đột giữa nhiều thế hệ trong gia đình, một nam bệnh nhân 40 tuổi tại Hà Nội đã rơi vào trạng thái suy nhược, mất ngủ nghiêm trọng và được chẩn đoán mắc rối loạn lo âu lan tỏa. Trường hợp này là lời cảnh báo về những tác động tiêu cực của tình trạng căng thẳng tâm lý dồn nén tới sức khỏe thần kinh và thể chất.
Lưu ý: Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo dựa trên báo cáo y khoa công bố, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa chuyên nghiệp. Người dân tuyệt đối không tự chẩn đoán bệnh dựa trên các dấu hiệu cảm tính.
Chẩn đoán rối loạn lo âu lan tỏa từ áp lực dồn nén nhiều năm
Theo thông tin ngày 28/10 từ Bác sĩ Nguyễn Trọng Quân, Khoa Sức khỏe tâm thần thuộc Bệnh viện E (Hà Nội), cơ sở vừa tiếp nhận điều trị cho một bệnh nhân nam 40 tuổi đến khám trong tình trạng kiệt sức cả về tinh thần lẫn thể xác. Người bệnh xuất hiện các biểu hiện kéo dài như lo âu mức độ nặng, bồn chồn, mất ngủ trầm trọng, kèm theo triệu chứng thực thể như khô miệng và đau dạ dày.
Kết quả thăm khám lâm sàng kết hợp cùng các thang trắc nghiệm tâm lý đã xác định người bệnh mắc rối loạn lo âu lan tỏa (GAD). Để can thiệp hiệu quả, bác sĩ đã chỉ định phác đồ điều trị kết hợp giữa điều trị hóa dược, liệu pháp tâm lý cá nhân và can thiệp tâm lý gia đình.
Khai thác tiền sử bệnh ghi nhận, bệnh nhân lớn lên trong một gia đình khá giả làm nghề kinh doanh lâu năm nhưng liên tục chứng kiến mâu thuẫn qua nhiều thế hệ. Bất hòa kéo dài từ mối quan hệ giữa bà nội với mẹ anh, tiếp nối sang va chạm giữa mẹ với vợ khi anh kết hôn. Áp lực gia tăng khi người chị gái ly hôn chuyển về sống chung, phát sinh thêm nhiều xung đột sinh hoạt hằng ngày.
Trong nhiều năm, người đàn ông này luôn giữ vai trò “người đứng giữa” hòa giải, tìm cách điều tiết cảm xúc của các bên và nhận trách nhiệm xoa dịu tranh chấp dù bản thân gánh chịu nhiều u uất. Căng thẳng gia đình cộng dồn với áp lực kinh tế để nuôi ba con nhỏ khiến sức khỏe của anh kiệt sức hoàn toàn. Giấc ngủ giảm xuống chỉ còn 2-3 tiếng mỗi đêm. Bệnh nhân bắt đầu giảm thời gian bên con, thường xuyên cáu gắt, mất kiểm soát cảm xúc, giảm hứng thú sinh hoạt, xuất hiện suy nghĩ bi quan cùng các phản ứng thần kinh thực vật.
Cơ chế sinh học khiến người đứng giữa dễ rơi vào kiệt sức
Bác sĩ Nguyễn Trọng Quân cho biết, rối loạn lo âu lan tỏa đặc trưng bởi trạng thái lo âu quá mức, dai dẳng và mất kiểm soát trước nhiều khía cảnh đời sống, ngay cả khi không có nguy cơ thực tế. Tình trạng căng thẳng mạn tính này kích hoạt các phản ứng cơ thể như tim đập nhanh, căng cứng cơ bắp, rối loạn tiêu hóa và suy giảm nhận thức.
Phân tích sâu về cơ chế sinh học và tâm lý, chuyên gia từ Bệnh viện E điểm qua các yếu tố chính tác động đến người bệnh:
- Sự quá tải của hệ thần kinh: Vai trò người đứng giữa trong các xung đột kéo dài buộc cá nhân phải liên tục ở trạng thái cảnh giác, đè nén nhu cầu bản thân để tìm kiếm sự hài hòa bên ngoài.
- Rối loạn nồng độ hormone căng thẳng: Phản ứng ức chế tâm lý khiến trục hạ đồi – tuyến yên – thượng thận hoạt động quá mức, duy trì nồng độ hormone căng thẳng trong máu ở mức cao kéo dài.
- Suy giảm khả năng tự điều hòa: Tình trạng giấc ngủ bị gián đoạn làm suy yếu khả năng tự điều hòa của vỏ não trước trán, khiến người bệnh dễ bộc phát nóng giận, từ đó làm trầm trọng thêm các xung đột gia đình.
Khuyến cáo y tế và thiết lập ranh giới giao tiếp
Từ ca bệnh lâm sàng này, Bác sĩ Nguyễn Trọng Quân đưa ra các khuyến cáo giúp phòng ngừa và phát hiện sớm tổn thương tâm lý trong môi trường gia đình:
Các thành viên trong gia đình cần chủ động thiết lập ranh giới giao tiếp rõ ràng, phân định giữa sự quan tâm hỗ trợ và trách nhiệm giải quyết vấn đề của người khác. Khi xuất hiện các dấu hiệu mất ngủ kéo dài, căng thẳng thần kinh hoặc triệu chứng thực thể không rõ nguyên nhân y khoa, người bệnh cần đến ngay các cơ sở chuyên khoa tâm thần để can thiệp kịp thời, tránh để bệnh tiến triển thành mạn tính.
Những khía cạnh chưa được ghi nhận trong nguồn tin
Mặc dù báo cáo từ Bệnh viện E đã cung cấp chẩn đoán và nguyên nhân bệnh lý, một số thông tin chi tiết vẫn chưa được đề cập trong nguồn thu thập:
- Thời gian điều trị dự kiến theo phác đồ hóa dược và tâm lý cho trường hợp này.
- Tên cụ thể của các loại thuốc hóa dược hoặc liều lượng được áp dụng.
- Kết quả cải thiện cụ thể sau các buổi can thiệp tâm lý gia đình.
Nếu gặp phải tình trạng căng thẳng, mất ngủ kéo dài hoặc lo âu không kiểm soát, người dân nên chủ động tới các cơ sở y tế chuyên khoa tâm thần để được các bác sĩ thăm khám và tư vấn trực tiếp.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
