7 phút đọc
Thế vận hội robot hình người 2026 (World Humanoid Robot Games) diễn ra từ ngày 22 đến 26/8 tại Bắc Kinh đã mang đến một bức tranh tương phản sâu sắc về công nghệ robot hiện nay. Trong khi các cỗ máy dễ dàng xô đổ những kỷ lục điền kinh vô tiền khoáng hậu của con người, chúng lại tỏ ra vô cùng lúng túng trước các công việc thường nhật đơn giản nhất như gấp quần áo hay đóng đinh. Sự kiện này là minh chứng rõ ràng cho thấy công nghệ robot đang tiến bộ vượt bậc, nhưng khoảng cách để chúng thực sự bước vào đời sống thực tế một cách an toàn và hiệu quả vẫn còn rất xa vời.
Đột phá ấn tượng ở các môn thể thao vận động mạnh
Tại đại hội năm nay, hơn 2.000 robot đại diện cho 16 quốc gia đã cùng tranh tài ở nhiều nội dung như chạy, bóng đá, bóng bàn và các bài kiểm tra mô phỏng công việc thực tế. Đáng chú ý nhất là màn trình diễn ở nội dung chạy nước rút 100 m. Robot đến từ công ty X-Humanoid (Bắc Kinh) đã xuất sắc giành huy chương vàng với thành tích kinh ngạc: 8,64 giây. Con số này nhanh hơn gần một giây so với kỷ lục thế giới lịch sử của huyền thoại Usain Bolt thiết lập vào năm 2009 là 9,58 giây. Cần biết rằng, cũng chính robot của X-Humanoid tại đại hội năm ngoái chỉ đạt thành tích 21,5 giây, cho thấy tốc độ cải tiến công nghệ vô cùng đáng kinh ngạc chỉ sau một năm.
Bên cạnh đó, một robot khác của X-Humanoid cũng phá vỡ kỷ lục bật nhảy cao thẳng đứng của con người thiết lập từ năm 1993 khi thực hiện cú nhảy lên tới 3,4 m. Ở vòng loại chạy 100 m, robot mang tên Lightning cũng cán đích ở vị trí thứ hai với thời gian ấn tượng 9,47 giây.
Giải thích về sự vượt trội này, Giáo sư Karen Liu, nhà khoa học máy tính tại Đại học Stanford (Mỹ), cho biết robot hình người có hiệu năng rất cao trong các môn điền kinh hay nhảy cao nhờ khả năng chuyển hóa năng lượng thành gia tốc cực kỳ hiệu quả. Những động tác này đều tuân theo một quỹ đạo vật lý đã được xác định trước, giúp robot thực hiện liên tục mà không cần phải xử lý thông tin phức tạp hay suy nghĩ quá nhiều.
Rào cản lớn từ những tác vụ đòi hỏi sự khéo léo và an toàn
Trái ngược hoàn toàn với những bước chạy thần tốc, các robot hình người lại gặp vô vàn khó khăn khi đối mặt với các thử thách đòi hỏi sự khéo léo. Theo Giáo sư Karen Liu, việc thực hiện một công việc hàng ngày như gấp quần áo mới thực sự là một bài toán hóc búa đối với robot hình người hiện nay.
Nguyên nhân chính nằm ở việc thiết kế các “bộ kẹp” (grippers) có thể mô phỏng chính xác sức mạnh và sự phối hợp nhịp nhàng của bàn tay con người là cực kỳ phức tạp. Khi phải dạy robot sử dụng các công cụ lao động, thử thách này càng tăng lên gấp bội vì bộ phận kẹp của robot rất khó tạo ra đủ diện tích tiếp xúc và độ bám chắc chắn để tác dụng lực một cách chuẩn xác. Thực tế tại Thế vận hội đã chứng minh điều này: ngay cả khi có sự điều khiển trực tiếp từ con người, các robot vẫn vô cùng chật vật và gặp nhiều lỗi ở nội dung đóng đinh vào bảng gỗ.
Không chỉ dừng lại ở sự vụng về, vấn đề an toàn vật lý cũng là một rào cản lớn. Tại giải đấu, người xem đã chứng kiến hàng loạt sự cố dở khóc dở cười khi các robot liên tục đâm vào tường, tự vấp chân mình ngã đổ, thậm chí bốc cháy ngay tại vạch đích. Theo nhà nghiên cứu Chris Atkeson từ Đại học Carnegie Mellon (Mỹ), kích thước lớn và vật liệu chế tạo nặng, cứng của các robot hiện tại tiềm ẩn nguy cơ gây chấn thương nghiêm trọng cho con người xung quanh nếu chúng gặp sự cố mất kiểm soát và ngã xuống. Ông hình dung những robot trong tương lai sẽ nhẹ hơn, mềm hơn và có khả năng tương tác với con người mà ít nguy cơ gây chấn thương — một ý tưởng từng truyền cảm hứng cho nhân vật robot “bóng bay” Baymax trong bộ phim hoạt hình Big Hero 6 của Disney.
Đồng tình với quan điểm này, bà Aya Durbin, người phụ trách phát triển robot Atlas tại Boston Dynamics (Mỹ), nhấn mạnh rằng robot cần được cải thiện sao cho khi gặp sự cố, chúng có thể tự hạ thấp trọng tâm và tiếp đất theo cách an toàn và kiểm soát nhất, thay vì đổ nhào tự do hoặc đâm trực diện vào chướng ngại vật.
Bài toán chi phí và lộ trình tiếp cận đời sống thực tế
Một rào cản thực tế khác ngăn cản robot hình người tiếp cận các hộ gia đình chính là giá cả. Hiện nay, một trong những robot hình người có giá rẻ nhất trên thị trường là mẫu cơ bản của công ty Unitree (Trung Quốc), được bán với giá khoảng 5.000 USD. Đối với các dòng robot tiên tiến hơn, có khả năng thực hiện các tác vụ phức tạp, mức giá có thể dễ dàng vượt ngưỡng 100.000 USD — một con số nằm ngoài tầm với của đại số đông người tiêu dùng.
Mặc dù vậy, theo các nhà nghiên cứu, giá trị cốt lõi cuối cùng của robot hình người vẫn phải là khả năng thực hiện các nhiệm vụ thực tế như làm việc nhà hoặc thực hiện các thao tác trong những tình huống nguy hiểm (như môi trường có mức phóng xạ cao). Dù hiện tại chúng vẫn mắc quá nhiều lỗi để đưa vào vận hành thực tế, bà Aya Durbin đánh giá Thế vận hội robot hình người 2026 vẫn là một cách thú vị để giúp công chúng dần cảm thấy thoải mái hơn với viễn cảnh một ngày nào đó robot sẽ bước vào đời sống thường nhật.
Những câu hỏi lớn cần lời giải trong tương lai
Thế vận hội robot hình người 2026 đã phơi bày cả tiềm năng vượt trội lẫn những giới hạn công nghệ hiện tại của nhân loại. Dù đã nhanh hơn cả Usain Bolt trên đường chạy thẳng, robot vẫn cần một chặng đường rất dài để hoàn thiện trước khi có thể phục vụ con người một cách an toàn. Hiện tại, giới công nghệ vẫn chưa thể biết chính xác khi nào các nhà khoa học mới có thể khắc phục triệt để điểm yếu về “độ khéo léo” của các bộ kẹp giả lập bàn tay người. Bên cạnh đó, làm thế nào để tối ưu hóa vật liệu giúp robot trở nên nhẹ hơn, an toàn hơn và hạ giá thành từ mức hàng trăm nghìn USD xuống mức dễ tiếp cận hơn vẫn là những câu hỏi lớn đang chờ lời giải đáp từ các nhà phát triển trong những năm tới.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
