7 phút đọc
Vừa qua, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương đã tiếp nhận và điều trị cho một nam bệnh nhân 54 tuổi bị nhiễm vi khuẩn Whitmore (hay còn gọi là vi khuẩn “ăn thịt người”) gây tổn thương nghiêm trọng ở vùng não. Đây là ca bệnh lâm sàng phức tạp khi vi khuẩn tấn công trực tiếp vào hệ thần kinh trung ương trên nền bệnh nhân có tiền sử đái tháo đường kiểm soát kém.
Ca lâm sàng nguy kịch: Vi khuẩn tấn công não trên nền đái tháo đường nặng
Theo thông tin từ đại diện Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, bệnh nhân nam 54 tuổi (quê tại Ninh Bình) có tiền sử mắc bệnh đái tháo đường. Trước khi nhập viện, người bệnh xuất hiện các triệu chứng sốt cao, đau đầu liên tục. Tuy nhiên, chỉ đến khi cơ thể xuất hiện các cơn co giật và rơi vào trạng thái mất ý thức, bệnh nhân mới được đưa đến viện để cấp cứu.
Tại thời điểm nhập viện, người bệnh ở trong tình trạng li bì, rối loạn ý thức và xuất hiện các cơn co giật cục bộ. Qua kiểm tra, các bác sĩ ghi nhận chỉ số đường huyết của bệnh nhân tăng rất cao, có những thời điểm vượt quá ngưỡng đo của máy thiết bị y tế. Tình trạng rối loạn đường huyết nặng, tăng áp lực thẩm thấu kèm theo rối loạn điện giải đã khiến diễn tiến thần kinh của người bệnh trở nên đặc biệt phức tạp.
Kết quả xét nghiệm cấy máu sau đó xác định bệnh nhân dương tính với vi khuẩn Burkholderia pseudomallei – tác nhân gây ra bệnh Whitmore. Đáng chú ý, vi khuẩn đã gây tổn thương trực tiếp đến hệ thần kinh. Hình ảnh chụp cộng hưởng từ (MRI) sọ não cho thấy rõ các tổn thương thực thể nằm tại vùng đồi thị và rải rác ở khu vực vỏ não. Để duy trì sự sống và kiểm soát tình trạng nguy kịch, các bác sĩ đã tiến hành đặt ống nội khí quản, cho bệnh nhân thở máy, đồng thời tích cực điều trị tình trạng nhiễm khuẩn và kiểm soát các rối loạn chuyển hóa liên quan.
Sự nguy hiểm của bệnh Whitmore – “Kẻ bắt chước vĩ đại”
Vi khuẩn Burkholderia pseudomallei là tác nhân chính gây ra bệnh Whitmore (thường được gọi dưới cái tên phổ thông là vi khuẩn “ăn thịt người”). Loại vi khuẩn này chủ yếu được ghi nhận tại các quốc gia có khí hậu nhiệt đới. Theo các thống kê gần đây tại một số quốc gia Đông Nam Á như Thái Lan hay Singapore, tỷ lệ tử vong ở những bệnh nhân bị nhiễm khuẩn huyết do tác nhân này dao động từ 40% đến 50%. Đặc biệt, nếu bệnh nhân tiến triển thành viêm phổi nặng, nguy cơ tử vong có thể lên tới 75%.
Trong y học, Whitmore còn được mệnh danh là “kẻ bắt chước vĩ đại” do bệnh lý này không có các hội chứng lâm sàng đặc hiệu rõ rệt. Các biểu hiện ban đầu của bệnh thường rất giống với các bệnh lý thông thường khác như lao phổi, cúm hoặc sốt xuất huyết. Chính sự mơ hồ này khiến nhiều trường hợp bệnh nhân không được phát hiện sớm, dẫn đến việc chẩn đoán nhầm lẫn và chậm trễ trong điều trị.
Về cơ chế lây truyền, vi khuẩn Whitmore tự nhiên sinh sống trong đất, đặc biệt là đất ẩm và các nguồn nước bị ô nhiễm. Khi cơ thể người có các vết thương hở tiếp xúc trực tiếp với môi trường này, vi khuẩn sẽ xâm nhập và gây nhiễm trùng tại chỗ hoặc đi sâu vào máu. Bệnh có thể tiến triển rất nhanh, gây tổn thương đa cơ quan và dẫn đến tử vong. Trong trường hợp vi khuẩn xâm nhập và gây tổn thương hệ thần kinh trung ương như bệnh nhân trên, quá trình điều trị sẽ vô cùng phức tạp, để lại những di chứng nặng nề cả về nhận thức lẫn chức năng vận động của người bệnh.
Yếu tố nguy cơ và những khuyến cáo phòng ngừa từ chuyên gia y tế
Bác sĩ Bùi Đức Long Thành, Khoa Cấp cứu (Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương) nhấn mạnh, đái tháo đường là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu khiến bệnh Whitmore dễ diễn biến nặng. Khi lượng đường trong máu không được kiểm soát tốt, khả năng phòng vệ và chống đỡ nhiễm trùng của cơ thể bị suy giảm nghiêm trọng, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển và gây ra các biến chứng phức tạp.
Bên cạnh đái tháo đường, những người có bệnh lý nền mãn tính khác hoặc có sức đề kháng suy giảm cũng cần đặc biệt thận trọng khi tiếp xúc với môi trường đất, nước bẩn, bao gồm:
- Người mắc bệnh thận mãn tính hoặc gan mãn tính.
- Người có bệnh lý phổi mãn tính.
- Người lạm dụng rượu hoặc sử dụng rượu kéo dài.
- Người bị suy giảm miễn dịch.
Khuyến cáo phòng bệnh từ chuyên gia: Hiện tại, bệnh Whitmore vẫn chưa có vaccine phòng ngừa. Do đó, người dân cần chủ động thực hiện các biện pháp bảo vệ cá nhân sau:
- Trang bị đầy đủ bảo hộ lao động (găng tay, ủng cao su) khi làm việc ngoài trời hoặc những nơi tiếp xúc trực tiếp với đất và nước bẩn.
- Giữ gìn vệ sinh cá nhân sạch sẽ, thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt là trước và sau khi chế biến thực phẩm, sau khi đi vệ sinh hoặc sau khi làm ruộng.
- Thực hiện nguyên tắc ăn chín, uống sôi; tuyệt đối không tiêu thụ thịt từ gia súc, gia cầm bị ốm hoặc chết không rõ nguyên nhân.
- Không chủ quan trước các dấu hiệu bất thường trên da như sưng, nóng, đỏ, đau kéo dài, đặc biệt là khi vết sưng ngày càng to, đi kèm triệu chứng sốt hoặc chảy mủ.
- Tuyệt đối không tự ý mua thuốc điều trị tại nhà trong thời gian dài vì có thể làm lu mờ các triệu chứng đặc trưng, khiến bệnh âm thầm tiến triển nặng hơn. Khi có dấu hiệu nghi ngờ, cần đến ngay các cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.
Kết luận
Ca bệnh nhiễm vi khuẩn Whitmore tấn công não một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về mức độ nguy hiểm của căn bệnh này, đặc biệt đối với nhóm người có bệnh lý nền như đái tháo đường. Cho đến nay, các nghiên cứu lâm sàng vẫn chưa thể xác định chính xác thời gian phục hồi hoàn toàn hoặc mức độ di chứng thần kinh cụ thể mà bệnh nhân trên phải đối mặt sau quá trình điều trị tích cực.
Khuyến cáo: Các thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo, giúp nâng cao nhận thức cộng đồng về dịch bệnh. Khi có các dấu hiệu nghi ngờ nhiễm bệnh, người dân tuyệt đối không tự chẩn đoán hoặc tự ý điều trị mà cần đến ngay cơ sở y tế để được các bác sĩ chuyên khoa chẩn đoán và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
