7 phút đọc
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không tự ý chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Khi có dấu hiệu nghi ngờ bệnh lý, người dân cần đến ngay các cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.
Sự xuất hiện của ca bệnh giun rồng thứ 44 tại Việt Nam, được ghi nhận ở một bệnh nhân tại Lào Cai, tiếp tục là hồi chuông cảnh báo về sự trở lại của một căn bệnh ký sinh trùng hiếm gặp trên thế giới. Đáng chú ý, thói quen sinh hoạt vùng cao như uống nước suối chưa đun sôi và ăn thực phẩm sống được xác định là những yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến tình trạng này.
Hành trình phát hiện ca bệnh giun rồng thứ 44 tại Lào Cai
Theo thông tin từ Bệnh viện Đặng Văn Ngữ (trực thuộc Viện Sốt rét – Ký sinh trùng – Côn trùng Trung ương), bệnh nhân là một người đàn ông 49 tuổi, trú tại Lào Cai. Bệnh nhân làm nghề nông, bóc vỏ quế hơn 20 năm nay. Do đặc thù công việc thường xuyên phải vào rừng sâu, anh có thói quen tắm suối và trực tiếp uống nước suối trên rừng.
Khoảng 20 ngày trước khi nhập viện, cánh tay trái của bệnh nhân xuất hiện hai vết thương giống như mụn, gây cảm giác ngứa ngáy râm ran. Dù đã tự rửa vết thương bằng cồn và nước muối tại nhà nhưng tình trạng không thuyên giảm. Sau một tuần, vùng ngứa bắt đầu sưng tấy đỏ. Khi tự nặn ở đầu mụn thứ nhất, bệnh nhân kéo ra được một đoạn ký sinh trùng màu trắng dài khoảng 10-15 cm. Ở đầu mụn thứ hai, anh tiếp tục rút ra một đoạn dài khoảng 20 cm. Bệnh nhân sau đó đã bỏ hai đoạn giun này vào túi nylon và đốt đi.
Hai ngày sau sự việc trên, người đàn ông này đến khám tại Bệnh viện Đặng Văn Ngữ. Qua kết quả siêu âm và xét nghiệm chuyên khoa, các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân chính thức mắc bệnh giun rồng. Để điều trị, các bác sĩ đã kê đơn thuốc kháng sinh nhằm phòng ngừa nhiễm trùng, kết hợp thuốc chống viêm, giảm đau và giảm phù nề, duy trì cho đến khi toàn bộ ký sinh trùng được gắp ra khỏi cơ thể thành công.
Hồi chuông cảnh báo từ căn bệnh ký sinh trùng hiếm gặp
Tiến sĩ, bác sĩ Trần Huy Thọ, Giám đốc Bệnh viện Đặng Văn Ngữ cho biết, giun rồng là một bệnh lý cực kỳ hiếm gặp trên quy mô toàn cầu, trước đây chủ yếu chỉ lưu hành tại khu vực châu Phi. Tuy nhiên, tại Việt Nam, diễn biến dịch tễ của căn bệnh này đang có những thay đổi đáng chú ý.
“Đến nay, Việt Nam đã ghi nhận tổng cộng 44 ca mắc giun rồng. Riêng trong vòng 5 năm qua (giai đoạn từ năm 2020 đến năm 2025), các bệnh viện trong nước đã công bố 26 trường hợp, trong khi trước khoảng thời gian này hoàn toàn không ghi nhận ca bệnh nào”, Tiến sĩ Trần Huy Thọ thông tin.
Trong số 44 trường hợp được ghi nhận trên cả nước, riêng Bệnh viện Đặng Văn Ngữ đã tiếp nhận và điều trị cho 18 ca. Các ca bệnh chủ yếu phân bố tại các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc như Yên Bái, Phú Thọ, Thanh Hóa, Lào Cai và Hòa Bình. Trước thực trạng số lượng ca bệnh tăng nhanh đối với một căn bệnh hiếm gặp, bác sĩ Thọ nhấn mạnh ngành y tế cần sớm có những nghiên cứu dịch tễ chuyên sâu để xác định rõ nguyên nhân gốc rễ, đồng thời triển khai mạnh mẽ các hoạt động giám sát và truyền thông trong cộng đồng.
Cơ chế lây nhiễm và những sai lầm nguy hại khi tự ý rút giun
Theo các tài liệu y khoa từ bệnh viện cung cấp, giun rồng lây lan qua đường tiêu hóa. Ấu trùng giun xâm nhập vào cơ thể con người thông qua việc uống nước lã hoặc ăn các loại thực phẩm sống chứa ấu trùng, đặc biệt là các loài thủy sinh như cá, ếch, nhái và tôm.
Sau khi xâm nhập, người bệnh thường không có bất kỳ triệu chứng nào trong suốt năm đầu tiên. Chỉ đến khi giun cái bắt đầu di chuyển và phát triển mạnh dưới mô da, các biểu hiện lâm sàng mới xuất hiện bao gồm: sốt nhẹ, ngứa ngáy, buồn nôn, tiêu chảy và sưng đỏ ở vùng da bị ảnh hưởng. Tại vị trí tổn thương, da sẽ sưng tấy, tiết dịch vàng và lộ đầu giun màu trắng khi giun cái tìm cách chui ra ngoài.
Đáng lo ngại, hiện nay y học vẫn chưa có phương pháp xét nghiệm để phát hiện bệnh giun rồng trước khi các triệu chứng lâm sàng xuất hiện. Bệnh chỉ được chẩn đoán khi thấy ký sinh trùng chui ra khỏi cơ thể người. Đồng thời, thế giới cũng chưa có thuốc điều trị đặc trị cho căn bệnh này. Giải pháp duy nhất hiện nay là can thiệp y tế để gắp toàn bộ con giun ra ngoài.
Các chuyên gia y tế đặc biệt khuyến cáo người dân khi nghi ngờ mắc bệnh:
- Không tự ý dùng thuốc hoặc tự chích lể để lấy giun tại nhà.
- Tuyệt đối không được kéo mạnh làm đứt giun. Khi bị đứt, giun rồng sẽ co lại và phát tán hàng loạt ấu trùng cùng các chất độc dịch thể bên trong cơ thể ra dọc theo đường đi của giun cái, gây ra tình trạng viêm nhiễm, nhiễm trùng cực kỳ nghiêm trọng.
- Quy trình lấy giun phải được thực hiện tại cơ sở y tế để đảm bảo vệ sinh dịch tễ, tránh phát tán mầm bệnh nguy hại ra môi trường xung quanh.
Biện pháp chủ động phòng ngừa giun rồng trong cộng đồng
Để bảo vệ bản thân và gia đình trước nguy cơ nhiễm giun rồng, người dân cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc vệ sinh an toàn thực phẩm và sinh hoạt:
- Tuyệt đối không ăn các loại thực phẩm sống, đồ tái hoặc chưa được nấu chín kỹ.
- Chỉ uống nước đã đun sôi hoàn toàn; không uống nước lã trực tiếp từ sông, suối, hồ.
- Giữ gìn vệ sinh cá nhân sạch sẽ, thực hiện rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi tham gia lao động, sản xuất.
- Chủ động giám sát và phát hiện sớm các dấu hiệu nghi ngờ trong cộng đồng để kịp thời thông báo cho các cơ sở y tế địa phương. Khi phát hiện các biểu hiện bất thường trên da như nổi nốt sẩn đỏ, sưng tấy kèm ngứa ngáy dai dẳng, cần đến ngay các bệnh viện chuyên khoa để khám và điều trị kịp thời.
Những khoảng trống y khoa còn bỏ ngỏ
Dù số lượng ca nhiễm giun rồng tại Việt Nam đang có dấu hiệu gia tăng rõ rệt tại một số địa phương miền núi phía Bắc, các nhà khoa học vẫn chưa thể xác định chính xác nguồn gốc dịch tễ học cụ thể của các ổ bệnh tự nhiên tại nước ta. Việc thiếu vắng các công cụ xét nghiệm chẩn đoán sớm trước khi giun chui ra ngoài, cũng như chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, vẫn là những thách thức lớn đối với nền y tế dự phòng trong việc kiểm soát hoàn toàn căn bệnh ký sinh trùng nguy hiểm này.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
