10 phút đọc
Trong bối cảnh cuộc đua công nghệ toàn cầu ngày càng nóng lên, các doanh nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI) và bán dẫn tại Trung Quốc đang bước vào một cuộc chiến nhân tài khốc liệt chưa từng có. Để thu hút và “khóa chặt” những bộ óc xuất sắc nhất, các tập đoàn từ lớn đến nhỏ tại quốc gia này đang triển khai hàng loạt chiến dịch tuyển dụng và giữ chân nhân sự với những đãi ngộ tài chính cực khủng, đồng thời mở rộng phễu tìm kiếm đến cả nhóm đối tượng học sinh trung học.
“Mưa cổ phiếu” và những đãi ngộ chưa từng có tiền lệ
Theo báo cáo từ các phương tiện truyền thông và số liệu tài chính gần đây, làn sóng cấp phát cổ phiếu cho nhân viên đang diễn ra ở quy mô cực lớn tại các doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc. Đây được xem là chiến lược cốt lõi nhằm giữ chân các nhân sự chủ chốt không bị đối thủ lôi kéo.
- Cambricon Technologies: Công ty chip AI này đã cấp phát gần 600.000 cổ phiếu cho 124 nhân viên chủ chốt, tương đương khoảng 5,57 triệu nhân dân tệ (828.000 USD).
- Zhongji InnoLight: Nhà sản xuất thiết bị thu phát quang cho trung tâm dữ liệu đã phân bổ 2,48 triệu cổ phiếu cho 99 nhân sự nòng cốt vào đầu tháng 8.
- Moore Threads: Doanh nghiệp sản xuất bộ xử lý đồ họa (GPU) tại Bắc Kinh đã đưa tới 1.080 thành viên (chiếm 85% lực lượng lao động) vào một quỹ thưởng riêng.
- Advanced Micro-Fabrication Equipment China (AMEC): Nhà sản xuất thiết bị bán dẫn này hồi tháng 3 đã công bố kế hoạch phân phối cổ phiếu hạn chế tới hơn 97% tổng số nhân viên của mình.
Thậm chí, cuộc đua này còn ghi nhận những cam kết mang tính lịch sử từ những người đứng đầu doanh nghiệp. Ông Zhu Yiming, nhà sáng lập công ty sản xuất chip nhớ ChangXin Memory Technologies (CXMT), đã cam kết dành tới 50% cổ phần (tương đương 768 triệu cổ phiếu) cho hoạt động khuyến khích nhân viên trong vòng một thập kỷ. Bản thân ông cũng tự loại mình khỏi danh sách và chưa từng nhận lương tại CXMT kể từ khi công ty thành lập vào năm 2016.
Các ông lớn công nghệ khác cũng không đứng ngoài cuộc. Tencent thông báo trên website đã trao hơn 38,6 triệu cổ phiếu cho nhân viên, tương đương 0,42% tổng số cổ phiếu phát hành. Trong khi đó, công ty AI MiniMax tại Thượng Hải còn hào phóng hơn khi cung cấp 1,16 triệu cổ phiếu cho nhân viên mà không đi kèm bất kỳ chỉ tiêu hiệu suất nào.
Săn lùng nhân tài từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường
Nhận thấy nguồn nhân lực chất lượng cao hiện tại không đủ đáp ứng tốc độ phát triển nóng, các công ty Trung Quốc đang chuyển hướng tiếp cận thế hệ trẻ từ rất sớm, bao gồm cả đối tượng học sinh trung học và thanh thiếu niên.
Tháng 6, Tencent đã khởi động một trại hè dành cho học sinh từ 13 đến 18 tuổi, cung cấp chương trình đào tạo và cố vấn về quản lý sản phẩm trí tuệ nhân tạo, robot cùng điện toán lượng tử kéo dài từ 3 đến 8 tuần. Trước đó, vào tháng 10/2025, nhà sáng lập ByteDance Zhang Yiming cũng thành lập một trung tâm nghiên cứu phi lợi nhuận nhắm đến học sinh 16-18 tuổi, tuyển chọn 30 học sinh xuất sắc mỗi năm làm thực tập sinh nghiên cứu toàn thời gian trong các lĩnh vực AI, toán học và khoa học máy tính.
Trong lĩnh vực công nghiệp xe hơi, tập đoàn Geely hồi tháng 3 đã khởi động chương trình tuyển dụng đặc biệt nhắm tới học sinh ngay sau khi tốt nghiệp trung học. Họ sẽ tham gia chương trình đào tạo riêng về AI, xe năng lượng mới, hàng không tầm thấp và công nghệ vệ tinh, đóng mức phí đào tạo 5.800 nhân dân tệ (800 USD) nhưng sẽ được hoàn lại khi lấy chứng chỉ, đồng thời được đảm bảo việc làm với mức lương tương đương người tốt nghiệp đại học.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cũng dần thay đổi tiêu chí tuyển dụng. Ông Yunan Zhang, Phó chủ tịch của MiniMax, chia sẻ rằng trong một ngành công nghiệp quá mới như AI, nhiều kinh nghiệm làm việc cũ không còn là lợi thế và bằng cấp học thuật cũng chỉ là tài liệu tham khảo. Doanh nghiệp này muốn tìm kiếm trí thông minh bẩm sinh, sự tò mò và niềm đam mê với công nghệ của ứng viên. Hiện tại, độ tuổi trung bình của nhân viên MiniMax chỉ là 29, với hơn 73% nhân sự làm việc trong bộ phận nghiên cứu và phát triển (R&D).
Sự dịch chuyển này được phản ánh rõ nét qua số liệu thực tế. Theo nền tảng tuyển dụng Maimai, trong 5 tháng đầu năm, số lượng vị trí tuyển dụng tại các hội chợ việc làm trong khuôn viên trường đại học tăng 3,56% so với cùng kỳ năm ngoái, nhưng riêng lĩnh vực AI ghi nhận mức tăng vọt tới 47,3%. Tỷ lệ bài đăng tuyển dụng AI cũng tăng từ 26,41% năm 2025 lên 37,56% trong nửa đầu năm 2026, nghĩa là cứ 10 vị trí tuyển dụng sinh viên mới thì có khoảng 4 vị trí liên quan đến AI. Đại diện tuyển dụng của Alibaba cũng tiết lộ hơn 80% vị trí tuyển dụng sinh viên của họ thuộc các mảng liên quan đến AI như LLM, AI đa phương thức, cơ sở hạ tầng AI và ứng dụng AI.
Cơn khát hàng triệu nhân sự và rào cản ngoài tiền bạc
Nỗ lực săn đón quyết liệt kể trên xuất phát từ tình trạng khan hiếm nguồn nhân lực trầm trọng. Công ty tư vấn McKinsey ước tính Trung Quốc có thể đối mặt với tình trạng thiếu hụt khoảng 5 triệu lao động trong lĩnh vực AI vào năm 2030, trong khi hệ thống giáo dục hiện tại chỉ đáp ứng được khoảng 1/3 nhu cầu. Đối với ngành bán dẫn, báo cáo Cung và Cầu nhân tài năm 2026 chỉ ra rằng quốc gia này đang thiếu hơn 300.000 nhân sự, đặc biệt là các vị trí kỹ thuật có kinh nghiệm thực chiến.
Sự thiếu hụt này đẩy mức đãi ngộ tài chính lên những cột mốc khổng lồ:
- Mức lương trung bình: Theo báo cáo AI Talent Report của Maimai, mức lương trung bình hàng tháng cho các vị trí AI mới trong giai đoạn tháng 1-7/2025 đạt 61.475 nhân dân tệ (khoảng 9.146 USD), tăng 4,33% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, 42,66% nhân sự mới được đề nghị mức lương từ 50.000 đến 80.000 nhân dân tệ mỗi tháng.
- Thu nhập chuyên gia cao cấp: Theo bà Dana Zheng, CEO công ty tuyển dụng Dolphin Leap Career, lương dành cho chuyên gia AI cao cấp thường đạt mức 7 chữ số (tính bằng nhân dân tệ), với lương cơ bản tối thiểu 60.000 nhân dân tệ (8.886 USD) mỗi tháng, gấp khoảng 16 lần thu nhập trung bình của người dân. Đặc biệt, một số tiến sĩ tốt nghiệp chuyên ngành mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) từ Đại học Thanh Hoa đang nhận được mức đề nghị lương hàng năm lên tới 6 triệu nhân dân tệ (khoảng 892.000 USD).
- Hỗ trợ từ chính quyền: Ủy ban quản lý khu phát triển công nghệ và công nghệ cao Đông Hồ Vũ Hán (WEHDZ) hồi tháng 6 đã khởi động chương trình “AI PhD 300” nhằm thu hút các chuyên gia toàn cầu, dự kiến tuyển khoảng 100 tiến sĩ mỗi năm (tổng cộng 300 người trong 3 năm) tập trung vào chip AI, cảm biến thông minh và robot hình người.
Dù đãi ngộ tài chính cực kỳ lớn, các chuyên gia trong ngành lưu ý rằng tiền bạc không phải là yếu tố duy nhất. Ông Edward Hsu, Trưởng bộ phận phân tích dữ liệu về chế độ đãi ngộ quốc tế của WTW nhận định:
“Nhiều chuyên gia muốn tìm kiếm cơ hội làm việc với các vấn đề phức tạp, tiếp cận nguồn dữ liệu chất lượng cao, tác động đến các quyết định kinh doanh và triển khai các giải pháp trên quy mô lớn.”
Đồng quan điểm, ông Vahid Haghzare từ Silicon Valley Associates Recruitment nhấn mạnh rằng đối với giới chuyên gia hàng đầu, lương thưởng chỉ là yếu tố thứ ba hoặc thứ tư. Họ quan tâm nhiều hơn đến việc liệu doanh nghiệp có đủ tài nguyên máy tính (năng lực tính toán) mạnh mẽ hay không và các đồng nghiệp xung quanh có ở đẳng cấp thế giới hay không.
Tác động thực tế và những điều cần theo dõi tiếp theo
Chiến dịch săn lùng nhân tài quy mô lớn đang định hình lại thị trường lao động công nghệ tại Trung Quốc, mở ra cơ hội khổng lồ cho người trẻ nhưng cũng đặt ra những thách thức tài chính và vận hành cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, giới quan sát công nghệ cần tiếp tục theo dõi các khía cạnh chưa rõ ràng sau đây:
Thứ nhất, liệu các giải pháp đào tạo ngắn hạn và mô hình nuôi dưỡng tài năng từ lứa tuổi thiếu niên (13-18 tuổi) có thực sự tạo ra được thế hệ kỹ sư R&D chất lượng cao để lấp đầy khoảng trống thiếu hụt 5 triệu nhân sự vào năm 2030 hay không?
Thứ hai, trong bối cảnh các chuyên gia đầu ngành coi trọng tài nguyên máy tính và phần cứng hơn cả tiền bạc, các rào cản địa chính trị hạn chế nguồn cung chip cao cấp vào Trung Quốc sẽ ảnh hưởng như thế nào đến khả năng giữ chân các bộ óc xuất sắc này của các doanh nghiệp nội địa?
Cuối cùng, việc chi trả những khoản cổ phiếu khổng lồ mà không đi kèm chỉ tiêu hiệu suất (như trường hợp của MiniMax) liệu có tạo ra rủi ro bong bóng tài chính và làm suy giảm động lực làm việc thực chất của nhân sự hay không?
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
